Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Ządźborskie gburki w Sorkwitach!

Festiwal Kultury Mazurskiej w Sorkwitach po raz szósty

Dzisiejsze tereny województwa warmińsko-mazurskiego to fragment ważnej przestrzeni kulturowej Europy. 70 lat temu mieszkańcy ówczesnych Prus Wschodnich, stanowiący swoisty melanż niemiecko-słowiański, tworząc specyficzny agregat zwany kulturą mazurską, opuszczali te ziemie. Pojawili się wówczas przesiedleńcy z różnych stron: z Wileńszczyzny, Grodzieńszczyzny, Wołynia, a także z pobliskiej Suwalszczyzny, Kurpiów, Mazowsza, Lubelszczyzny i Polski centralnej. Przybywali oni ze swoim bagażem kulturowym. Oni to stworzyli dzisiejszy świat wartości duchowych (niematerialnych) Warmii i Mazur. To pozostawione dziedzictwo bywało zapominane. A przecież mówiąc dziś o Mazurach należy uwzględnić wielokulturowość przestrzeni kultury mazurskiej, którą kształtowali przez stulecia mieszkańcy różnych narodowości.

Sorkwity zapraszają

Autorka jako ząźdzborska gburka. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Autorka jako ząźdzborska gburka. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Szczególnym zjawiskiem kulturotwórczym stały się jakiś czas temu festiwale kultury mazurskiej w Sorkwitach (powiat Mrągowo). Celem kilkudniowych spotkań jest przede wszystkim integracja społeczności lokalnych, zarówno potomków dawnych, jak i współczesnych Mazurów. Nowe pokolenie, urodzeni na tej ziemi po 1945 roku, silnie identyfikuje się z jej tradycją. Następuje stałe zjawisko przenikania kultur, w którym  dziedzictwo pokoleń mieszkańców dawnych Prus Wschodnich łączy się z tym nowym przywiezionym przez żyjących od wieków na Wschodzie, a po drugiej wojnie światowej, budujących nowe życie w mazurskiej krainie, co stanowi dziś niezwykłe bogactwo kulturowe województwa warmińsko-mazurskiego. Jego różnorodność, barwność wymaga bezwzględnie należytej opieki i ochrony.  Coraz częściej mieszkańcy Mazur odczuwają potrzebę budowania więzi. Identyfikując się silnie z historią Mazur podejmują działania w celu odrodzenia tożsamości. Tak narodziła się inicjatywa utworzenia cyklicznych spotkań w formule festiwali kultury mazurskiej. W tym roku w gminie Sorkwity odbył się VI Festiwal Kultury Mazurskiej. Organizowanie imprezy połączonej z pokazem ginących zawodów i umiejętności wiejskich o charakterze edukacyjnym we współpracy z mieszkańcami sołectw gminy Sorkwity oraz z udziałem twórców ludowych z jednoczesnym dokumentowaniem działań i promocją kultury mazurskiej staje się przyczynkiem do bliższego poznania ludzi tu żyjących.

Przeczytaj także:  Mazurzy i mazursko godka – etnos skazany na wymarcie?

Prezentacje, sesje, warsztaty

Mazurski chłop. Praca wykonana na plenerze rzeźbiarskim VI Festiwalu Kultury Mazurskiej przedstawiająca postać dawnego mieszkańca Mazur. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Mazurski chłop. Praca wykonana na plenerze rzeźbiarskim VI Festiwalu Kultury Mazurskiej przedstawiająca postać dawnego mieszkańca Mazur. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

W trakcie dwóch dni VI Festiwalu Kultury Mazurskiej w Sorkwitach odbyły się liczne prezentacje wytworów kultury, sztuki i rękodzieła mazurskiego, a także sesje historyczne połączone z wykładami i warsztatami. Na szczególną uwagę zasługuje wystąpienie pastora Krzysztofa Mutschmanna, który opowiedział historię życia Johannesa Görke, urodzonego 3 maja 1750 w Sorkwitach. Wykład niezmiernie ciekawy o lekarzu generalnym armii pruskiej, który pomagał ofiarom wojen bez względu na przynależność do strony walczącej i tym samym swoim działaniem wyprzedził o 80 lat Konwencję Genewską. Dziś przy kościele ewangelicko-augsburskim w Sorkwitach stoi cokół z inskrypcją upamiętniającą jego dzieło. W bloku „Mazury po mazursku” uczestniczyły organizacje oraz osoby znane z działań na rzecz utrwalania i badania historii regionalnej. Panel przygotowany przez Instytut Hortiterapii otworzyła Barbara Grąziewicz-Chludzińska wykładem poświęconym potrzebie ochrony wspólnego dziedzictwa Mazur. Znakomitych narzędzi dostarczają nam dziś ratyfikowane przez Polskę konwencje UNESCO o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku i w sprawie ochrony i promowania różnorodności form i wyrazu kulturowego z 2005 roku.

Mazury po mazursku

Cykl „Mazury po mazursku”, w którym zaprezentowali się w warsztacie tkackim twórcy ludowi Anna i Stanisław Bałdyga, miał na celu ukazanie jak ważną rolę odgrywa potrzeba integracji społeczności lokalnej wokół dawnej tradycji. Muzyka i rękodzieło, wierzenia i zwyczaje to ważny element niematerialnego dziedzictwa. Zaproszeni do współuczestnictwa w VI Festiwalu Kultury Mazurskiej pokazaliśmy efekt naszych prac badawczych, m.in. w zakresie odtworzenia dawnego stroju mazurskiego. Strój ten powstał w Mazuchówce i jako replika dawnego „paradnego odzienia” prezentowany był na festiwalu w Sorkwitach przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Miłośników Twórczości Ernsta Wiecherta. Mieszkanki Mrągowa: niżej podpisana Zofia Wojciechowska – prezes Instytutu Hortiterapii,  Hanna Szymborska – poetka i Jolanta Hellis – właścicielka Izby Regionalnej w Marcinkowie wcieliły się w ządźborskie gburki (Ządźbork to dawna nazwa Mrągowa, gburka – słowo ze st. niem. oznacza gospodynię), przybliżając historię strojów oraz tradycję mowy mazurskiej.

Mazurskie kobiety. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Mazurskie kobiety. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Przeczytaj także:  Nie wszystek umrę: język pruski

W opisywanym cyklu spotkań z kulturą i tradycją „Mazury po mazursku” udział wziął udział publicysta Przeglądu Bałtyckiego Piotr Szatkowski, znawca dawnego języka pruskiego i gwary mazurskiej, który obecnie pracuje nad słownikiem polsko-mazurskim. Szczególnie ciekawy materiał filmowy przedstawiający mazurskie obrzędy zaprezentował zespół „Mazurska Kosaczewina” z Koczarek kierowany przez Agnieszkę Roszig. Festiwalowi towarzyszyły wystawy: „Gadające dachówki” Instytutu Hortiterapii, wystawa Sławomira Stefaniaka poświęcona twórczości Ernsta Wiecherta zwanego Zielonym Piewcą Mazur oraz współczesne malarstwo wykonane techniką szpachelkową Elisabeth Krogull pochodzącej z Mrągowa. Wszystkie wystawy cieszyły się zainteresowaniem władz lokalnych.

Poczęstunek mazurskim kuchem

Z drewna można zrobić wszystko... Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Z drewna można zrobić wszystko… Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Przez dwa dni przyglądaliśmy się prezentacjom wszystkich sołectw z gminy Sorkwity, które przygotowały barwne stoiska wypełnione mazurskim kwieciem i licznymi smakołykami. Gospodynie częstowały pieczonym domowym chlebem i słodkim mazurskim kuchem, ryby i pieczyste oparte na dawnej recepturze smakowało wybornie.

Wypełniony gwarem plac festiwalowy przy szkole w Sorkwitach odwiedzali mieszkańcy i turyści. Lekka formuła konkursów, gier i zabawy, degustacje mazurskiego jadła wiejskiego w atrakcyjnej formie z dekoracją mazurskiego kwiecia budziły poczucie dumy z wykonanej pracy. Wybrano maskotę festiwalu, były to dwie lalki uszyte ręcznie i ubrane w stroje charakterystyczne dla ziemi sorkwickiej wykonane przez Izabelę Polonis reprezentującą mieszkańców gminy Rybno. Szczególną nagrodą na plenerze rzeźbiarskim wyróżniono pracę przedstawiającą postać Mazura z Mazur. Autor odtworzył dawny mazurski strój męski wzorując się na rycinach pochodzących m.in. z książki Teodory Modzelewskiej „Stroje ludowe Warmii i Mazur”.

Województwo objęło patronat. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Województwo objęło patronat. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity

Uczestniczyliśmy w festiwalu z misją budzenia tożsamości i integracji społeczności lokalnej. Festiwal i działania władz gminy Sorkwity można określić w następujący sposób: Mazury i Warmia, całe nasze województwo posiada potencjał tkwiący w wielokulturowości przestrzeni, który podobnie jak potencjał ludzi tu mieszkających powinien być odpowiednio wykorzystany, gdyż jest naszym kapitałem. Instytut Hortiterapii, który reprezentuję, prowadząc Interaktywne Biuro Prasowe VI Festiwalu Kultury Mazurskiej, poprzez wprowadzenie interaktywnej formuły cyklicznych spotkań z tradycją i kulturą Mazur, włączył się ważny proces z świadomością konieczności konsolidacji środowisk w celu odbudowy kultury dawnych Mazur.

(Mrągowo, 16 sierpnia 2016 r.)

Zdjęcie tytułowe: Cierpliwa ludzka praca. Zdj. Interaktywne Biuro Prasowe VI FKM Sorkwity ©

Polub nas na Facebooku!