Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Litewskie startupy i e-administracja

W ostatnich latach Litwa szybko nadrabiała zaległości wobec europejskiej czołówki w zakresie implementacji e-administracji. W tym samym czasie jeszcze szybciej rozwijało się litewskie środowisko startupowe. O tym co udało się osiągnąć i co będzie rozwijane w najbliższych latach rozmawiamy z Ramūnasem Čepaitisem.

Ramūnas Čepaitis. Zdj. Facebook / Martynas Ambrazas

Ramūnas Čepaitis. Zdj. Facebook / Martynas Ambrazas

Ramūnas Čepaitis jest dyrektorem Komitetu rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Ministerstwie Transportu i Komunikacji.

W ostatnich latach litewskie środowisko startupowe rośnie bardzo szybko – powstają nowe startupy, które uzyskują coraz większe wsparcie finansowe inwestorów. Co jest źródłem tego sukcesu?

Litewskie startupy, które zebrały największe sumy w ostatnim czasie to m.in. Vinted, Trafi, TransferGo i startup z sektora nauk przyrodniczych – Vittamed. Wymienione firmy zostały stworzone 3-7 lat temu, więc teraz widzimy rezultaty tego co powstało w początkach rozwijania się litewskiego środowiska starupowego. Obecnie, ze względu na te sukcesy i większe ogólne zainteresowanie startupami, takich firm powstaje coraz więcej każdego miesiąca. Drugą falę może wzbudzić nowa infrastruktura otwarta w tym roku, a więc Vilnius Rise, Vilnius Tech Park. Środowisko może być pobudzone także dzięki wizom dla startupów i nowym funduszom VC napływającym w tym i kolejnych latach.

Czy jest jakiś sektor, w którym litewskie startupy są wyjątkowo silne, a Litwa jest z nich wyjątkowo dumna? Jak państwo wspiera małe firmy technologiczne?

W zasadzie to litewskie startupy odnoszą największe sukcesy w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnych, są to na przykład Pixelmator, Vinted, Trafi, TransferGo. Dzięki bardzo dobrej edukacji medycznej i biotechnologicznej na uniwersytetach także ten sektor jest coraz bardziej aktywny – coraz więcej naukowców i badaczy zamienia swoje korporacje na własne startupy.

Enterprise Lithuania jest organizacją państwową, która ma za zadanie wzmacniać przedsiębiorczość oraz pomagać mieszkańcom kraju otwierać swoje firmy. Startup Lithuania jest krajową platformą dla startupów i jest zarządzana przez Enterprise Lithuania. Zespół Startup Lithuania działa w kilku dziedzinach: podnoszenie świadomości i budowanie społeczności, większe zainteresowanie głównych uczestników i zaangażowanie społeczności, zbieranie i rozpowszechnianie informacji dotyczących środowiska startupowego na Litwie, wdrażanie różnych działań edukacyjnych, ułatwianie dostępu do funduszy, tworzenie bardziej przyjaznego startupom środowiska prawnego, wypromowania Litwy, by znalazła się w polu zainteresowania zagranicznych startupów i funduszy venture capital. Startup Lithuania organizuje także największe wydarzenie branżowe w krajach bałtyckich – Targi Startupów LOGIN.

Litwa ułatwia dostęp do swojego rynku dla zagranicznych startupów. Od początku przyszłego roku startupowcy będą mieli możliwość otrzymania specjalnej wizy. Jak – oprócz wprowadzenia wizy startupowej – Litwa chce przyciągać do kraju młodych zagranicznych przedsiębiorców?

Jest kilka istotnych kwestii, które przedsiębiorca rozważa zanim podejmie decyzję o przeniesieniu się w do innego kraju: dostęp do talentów, dostęp do kapitału, powiązania z innymi ekosystemami startupów, infrastruktura i oczywiście poziom życia w danym miejscu. W najnowszym raporcie opublikowanym przez Eurostat, mieszkańcy Wilna czują się najbardziej zadowoleni z życia spośród wszystkich mieszkańców stolic unijnych. Firmy takie jak UBER, Nasdaq, Barclays i Adform znajdują tysiące młodych uzdolnionych specjalistów i szybko powiększają swoje biura. Oznacza to, że talenty w Wilnie mają nie tylko umiejętności, ale także 5-10 letnie doświadczenie pracy przy międzynarodowych projektach w międzynarodowych firmach. Dostępność kapitału oczywiście również jest ważnym aspektem. Co najmniej cztery fundusze venture capital wejdą do Litwy w przyszłym roku, by inwestować w startupy w ich wczesnej fazie rozwoju i pomóc im się rozwijać. Dojrzalsze startupy jak Trafi czy TransferGo zwykle z czasem część swojej działalności przenoszą do Londynu wzmacniając tym samym powiązania między Litwą i Wielką Brytanią. Ponadto, Startup Lithuania i Enterprise Lithuania organizuje największe bałtyckie Targi Startupów LOGIN, gdzie fundusze VC z całego świata, by poznać przyszłe startupy z regionu. Wreszcie w październiku otwiera się Vilnius Tech Park, czyli największy i najbardziej złożony hub ICT w regionie. Czy jest coś do dodania? Litwa powoli, ale pewnie staje się startupowym hubem regionu.

Pomimo tego sukcesu, litewscy przedsiębiorcy z sektora technologicznego często wyrażają swoje niezadowolenie z obecnego poziomu rozwoju krajowego środowiska ICT. Jak oceniłby Pan obecny stan implementacji tych technologii w sektorze publicznym?

W ostatnich latach nastąpił duży postęp w modernizacji sektora publicznego. W 2015 roku wiele projektów implementacji publicznych usług elektronicznych zostało zakończonych – 84 projekty zostały ukończone, więc w sumie w ostatnich kilku latach ponad 650 publicznych usług elektronicznych zostało implementowanych. Zintegrowano ponad 300 rejestrów i systemów informacyjnych, infrastrukturę obiegu dokumentów elektronicznych w sektorze publicznym, całkowicie zautomatyzowane procedury administracji podatkowej i celnej. Takie obszary jak przetargi publiczne, dostarczanie danych ubezpieczonych i o ubezpieczeniach do Państwowego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, informacja statystycznych o przedsiębiorstwach zostały całkowicie przeniesiona do środowiska elektronicznego i tylko w wyjątkowych sprawach obsługiwane są w sposób tradycyjny (nieelektronicznie). Znacząco wzrosła liczba osób, które korzystają z usług elektronicznych.

W 2015 roku, 44 proc. osób korzystało z usług elektronicznych dostarczanych przez władze publiczne i inne instytucje publiczne. 100 proc. litewskich przedsiębiorstw korzysta z usług elektronicznych. Zgodnie z raportem “The Digital Economy & Society Index” porównującym kraje UE, Litwa zajmuje 12. miejsce w zakresie publicznych usług cyfrowych: 8. miejsce w zakresie przesyłania różnych formularzy do urzędów publicznych drogą elektroniczną, zgodnie ze wskaźnikiem dostarczania Litwa również jest 8. – można uzyskać wstępnie wypełnione formularze od urzędów publicznych.

Na Litwie regulacje prawne dotyczące zasobów informacyjnych państwa były długo rozproszone. Od 2006 roku rozpoczęto prace nad ujednoliconym aktem prawnym w tym zakresie – Ustawą o zarządzaniu zasobami informacyjnymi państwa. Prawo zostało przyjęte w 2012 roku. Pozwoliło ona osiągnąć kilka rzeczy, m.in.: uregulowało proces tworzenia, rozwijania i regulowania systemów i rejestrów państwowych; pozwala bezpłatnie udostępniać dane; umożliwia przenoszenie obsługi – utrzymania sprzętu i oprogramowania oraz zarządzanie danymi – na podmioty prywatne w drodze przetargu publicznego. Według szacunków właściwa regulacja prawna państwowych zasobów informacyjnych oraz implementacja tego prawa może przynieść Litwie oszczędności w latach 2012-2017 w wysokości nawet 64 milionów euro.

Nadal są kwestie, które wymagają poprawy, na przykład otwarte dane, gdzie Litwa jest dopiero 24. w rankingu UE. Innym ważnym tematem, który będzie dalej promowany, jest poprawa kompetencji i umiejętności użytkowników Internetu. Do tych umiejętności należy zarządzanie danymi osobowymi czy korzystanie z narzędzi identyfikacji elektronicznej. Przedsiębiorstwa często podkreślają niedobór specjalistów IT. Należy zauważyć, że spośród wszystkich absolwentów na Litwie, absolwenci kierunków naukowych, technologicznych, inżynierskich i matematycznych stanowią największy odsetek w Europie. Pomimo tego, specjaliści ICT stanowią niewielką część ludności aktywnej zawodowo.

Co należy zmienić na Litwie, aby osiągnąć taki sukces w zakresie cyfryzacji sektora publicznego jakim chwali się Estonia? Jakie są największe wyzwania w zakresie cyfryzacji administracji publicznej na Litwie?

Cieszymy się z sukcesu Estonii. Należy zauważyć, że niektóre decyzje dotyczące administracji elektronicznej w Estonii zostały implementowane wcześniej, na przykład portal usług elektronicznych, wykorzystanie podpisu cyfrowego. Postęp jaki zrobiliśmy na Litwie pozwala nam oczekiwać, że osiągniemy wkrótce bardzo dobre wskaźniki.

Jak obywatele i firmy wykorzystują dostępne e-usługi? Jak litewski rząd promuje e-administrację w społeczeństwie?

W 2015 roku 44 proc. mieszkańców (lub 60 proc. użytkowników Internetu) korzystało z usług elektronicznych udostępnianych przez władze lub instytucje publiczne. W ciągu dwóch ostatnich lat wykorzystanie usług publicznych wzrosło o 30 proc. Natomiast wszystkie firmy na Litwie wykorzystują usługi elektroniczne.

Poprzez centralny e-portal rządowy epaslaugos.lt dostępnych jest ponad 650 elektronicznych usług publicznych. Aby podnieść wykorzystanie usług elektronicznych prowadzone są zróżnicowane kampanie społeczne. Na przykład, prowadziliśmy kampanię “Prisijungusi Lietuva” (“Połączona Litwa”), której celem było upublicznienie i popularyzacja usług elektronicznych, które zostały stworzone z wykorzystaniem unijnych funduszy strukturalnych. W latach 2014-2015 strona kampanii prisijungusi.lt została zaktualizowana i jest uzupełniana nowymi treściami. Na tej stronie publikowane są jasne, precyzyjne i atrakcyjne opisy nowych publicznych usług elektronicznych, a także aktualności dotyczące ważnych usług i linki do nich.

W najbliższej przyszłości implementowany zostanie planowany duży projekt “Wzmocnienie społeczeństwa cyfrowego Litwy: promocja efektywnego, bezpiecznego i odpowiedzialnego korzystania z Internetu i technologii”. Oczekiwany zakres projektu objąłby dużą część społeczeństwa i kampanię poprawiającą kompetencje, która objęłaby promocję wykorzystania Internetu, różnych produktów ICT i usług, na przykład administracyjnych, zdrowotnych, kulturalnych, językowych, podpisu elektronicznego, e-commerce.

Jakie rząd ma plany w zakresie rozwoju e-administracji? Które z rozwijanych lub planowanych projektów są najważniejsze?

Trudno wyróżnić oddzielne projekty, ale należy wspomnieć o rozwijaniu zaawansowanych usług elektronicznych. Zadaniem władz publicznych jest tworzenie i utrzymywanie usług elektronicznych, które spełniają potrzeby i oczekiwania użytkowników oraz umożliwiają optymalne wykorzystanie nowych rozwiązań technologicznych; innymi słowy – wysoka jakość lub zaawansowane usługi elektroniczne.

W ostatnim czasie wykonano sporo pracy przy definiowaniu czym jest coś co się określa jako jakość usług elektronicznych, jak mierzyć ilościowo tę jakość oraz w jakich kierunkach i przy wykorzystaniu jakich wytycznych najlepiej będzie rozwijać usługi elektroniczne, by maksymalizować korzyści dla litewskiego społeczeństwa. By rozwiązać te kwestie stworzono definicję usługi elektronicznej, kategoryzowania i model oceny, na co złożyły się dokumenty: Metodologia wyznaczenia priorytetów dla rozwoju usług elektronicznych, Metodologia oceny jakości usług elektronicznych, Metodologia tworzenia usług elektronicznych, Metodologia tworzenia i dostarczania kompleksowych usług elektronicznych. Dokumenty te regulują cały cykl rozwoju usług elektronicznych: od inicjowania i wyboru pomysłów aż po wymagania dla konkretnych projektów, tak by nowe usługi cechowały się nową jakością. Mamy nadzieję stworzyć dokumenty metodologiczne, które pomogą osiągać szybszy postęp w rozwijaniu usług elektronicznych na Litwie.

Obecnie na Litwie – chociaż państwo zebrało ogromną ilość danych, a właściwe ich wykorzystanie zapewnia bezproblemowe funkcjonowanie instytucji i komunikację z obywatelami i biznesem – brakuje odpowiednich warunków i infrastruktury, by udostępniać dane publiczne w sposób wygodny i umożliwiający ponowne wykorzystanie informacji przez obywateli i biznes. Z tego powodu, bardzo ważnym kierunkiem działań będą projekty związane z inicjatywą otwartych danych. Stworzony zostanie centralny portal z danymi publicznymi i opracowane zostaną wskazania metodologiczne, prawne i organizacyjne, które umożliwią wszystkim zainteresowanym wykorzystywać dane publiczne.

Także w 2015 roku przyjęte zostało prawo, które pozwala rozpocząć konsolidację państwowej infrastruktury zasobów informacyjnych, by wykorzystać ekonomię skali. Celem nadrzędnym jest zapewnienie, że państwowe usługi IT są tworzone w najbardziej wydajny i efektywny finansowo sposób. Ta konsolidacja ma podnieść wydajność wykorzystania infrastruktury i zmniejszyć ilość tego samego sprzętu, pomóc zarządzać rosnącym zapotrzebowaniem na fundusze na działanie i utrzymanie infrastruktury, wprowadzić usługi chmury obliczeniowej (DCaaS, IaaS, PaaS, LSaaS, CaaS) oraz pozwolić na zatrzymanie profesjonalistów z branży IT w sektorze publicznym.

Jakie na Litwie jest podejście wobec rozwijania e-usług – czy wykorzystywane jest doświadczenie innych państw i sektora prywatnego, czy raczej e-usługi i systemy rozwijane są przez państwo samodzielnie?

W większości przypadków tworzymy własne rozwiązania, ale oczywiście w procesie ich tworzenia bierzemy pod uwagę i wdrażamy także najlepsze światowe doświadczenia.

Litwa jest dumna z jednej z najszybszych sieci internetowych w Europie. Jakie inne inwestycje w infrastrukturę ICT są planowane?

Infrastruktura szerokopasmowa na Litwie jest dobrze rozwinięta, ale planowane są kolejne inwestycje na tym polu. Celem będzie zapewnienie rozwoju infrastruktury komunikacji elektronicznej następnej generacji także na obszarach, gdzie uczestnicy rynku nie mogę jej dostarczyć. Należy wskazać także inne obszary, w których poczynione będą inwestycje w infrastrukturę. Po pierwsze, rozwój i implementacja niezbędnych wskazań i rozwiązań w celu tworzenia i dostarczania zaawansowanych usług elektronicznych. Infrastruktura publiczna zostanie zoptymalizowana w celu zapewnienia interoperacyjności i wprowadzenia środków bezpieczeństwa, wdrożone zostaną rozwiązania w celu umożliwienia efektywnego wykorzystania dostępnych zasobów oraz rozwijane będą narzędzia IT. Po drugie, rozwijane będą środki bezpieczeństwa dla krytycznej dla państwa infrastruktury ICT. Wskazane zostaną krytyczne obiekty infrastruktury informacyjnej, stworzona i implementowana będzie metodologia monitorowania bezpieczeństwa tych obiektów. Zapewnione zostanie wsparcie bezpieczeństwa dla tej infrastruktury i informacji przez rozwój i implementację niezbędnych rozwiązań i narzędzi technologicznych.

 

Zdjęcie tytułowe: Startup Lithuania

Polub nas na Facebooku!