Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Inicjatywa „Wizja Zero”. Bezpieczeństwo ruchu drogowego w Szwecji

Bezpieczeństwo ruchu drogowego stanowi jeden z najważniejszych aspektów polityk transportowych. Przyrównując państwo do organizmu można śmiało stwierdzić, iż infrastruktura drogowa wewnątrz niego pełni funkcję krwiobiegu. To właśnie żyły (drogi gminne, powiatowe, krajowe) i tętnice (drogi ekspresowe i autostrady) pozwalają sprawnie funkcjonować całemu organizmowi.

Swoboda przemieszczania się i transportu towarów to wielkie osiągnięcie cywilizacyjne. Niesie ono jednak ze sobą szereg zagrożeń z zapobieganiem których, wedle statystyk europejskich, najlepiej radzą sobie Szwedzi. Na czym polega ich fenomen?

Na początku lat 90., po objęciu sterów Ministerstwa Komunikacji i Transportu przez Ines Uusmann, wzrósł priorytet bezpieczeństwa w komunikacji. Dzięki międzynarodowej wymianie doświadczeń i szeregu przeprowadzonych badań w Szwecji zaczął dominować pogląd, iż powszechne dążenie do całkowitego wyeliminowania wypadków (rozpowszechnione w przypadku większości krajów) jest nieefektywne i nieosiągalne. Istnienie zbyt dużej liczby czynników przyczyniających się do wystąpienia wypadku lub kolizji – od technicznych, atmosferycznych po czynnik ludzki – ukształtowało pierwszy i najważniejszy z paradygmatów Inicjatywy „Wizja Zero” („Nollvision”) – skupienie wysiłku działań przede wszystkim na sukcesywnym zmniejszaniu liczby ofiar śmiertelnych i ciężkich obrażeń w zdarzeniach drogowych. Z kolei znaczenie samej nazwy streszcza cel, do jakiego owa inicjatywa dąży – do całkowitego wyeliminowania właśnie takich skutków zdarzeń drogowych.

Działalność ekspertów „Wizji Zero” przyczyniła się do rozpoczęcia traktowania poszkodowanych w wypadkach drogowych w dyskursie publicznym jako problem zdrowia publicznego. Pryncypia systemów transportowych zmieniły się diametralnie – odtąd nie są one projektowane jedynie w celu maksymalnej wydajności, ale przede wszystkim nacisk kładziony jest na bezpieczeństwo użytkowników (ludzkie życie i zdrowie najwyższą wartością). Dlatego architekci, planiści, inżynierowie dróg muszą dostosowywać je do czynnika ludzkiego – infrastruktura musi eliminować ludzkie błędy i wspomagać kierowcę w momencie, gdy błąd zostanie już przez niego popełniony.

Jednym z dobrze przebadanych czynników wpływających na śmiertelność w wypadkach jest prędkość. Posiłkując się badaniami Fina Eero Pasanena oraz Erika Roséna i Ulricha Sandera zauważono, że pieszy w zderzeniu z pojazdem poruszającym się z prędkość do 45 km/h ma 90% szans na przeżycie, a z każdym kilometrem jego szanse szybko maleją. Aby ograniczyć prędkość na drogach wprowadzono szereg rozwiązań – progi zwalniające, wysepki i ronda; z otoczenia dróg usunięto drzewa, słupy i inne elementy mogące stanowić niebezpieczeństwo dla pojazdów, które wypadłyby z jezdni.

Zbudowano także 1500 kilometrów dróg 2+1, które odcinkowo, naprzemiennie są drogami dwupasmowymi, a oba ich pasy często rozdzielono dodatkowymi barierkami. Jedną z zasad jest także „scalanie poprzez separację”, która sugeruje rozdzielanie ruchu o różnych prędkościach – na przykład rowerowego i pieszego od samochodowego – także przez wspomniane barierki.

Efekty „Wizji Zero”

Stratedzy „Wizji Zero” nie określili dokładnie momentu, w którym na szwedzkich drogach użytkownicy nie będą ginęli lub doświadczali poważnych obrażeń. Jednakże zgodnie z przewidywaniami ma to nastąpić do 2050 roku. W latach 1997-2014 liczba ofiar śmiertelnych w wypadkach drogowych spadła o 50%, więc nie sposób traktować już tych zapowiedzi jako „czcze obietnice”.

Od roku 1990 zauważalna jest względnie stała tendencja spadkowa w liczbie wypadków śmiertelnych. Jak na ową tendencję wpłynęło wdrożenie rozwiązań w myśl „Wizji Zero”? Widać dalszą tendencję spadku liczby ofiar, których w 1997 było 547, a w 2012 już tylko 285. Zatem zmniejszyła się o 48%. Spadła także liczba poszkodowanych z ciężkimi obrażeniami ciała – z 3917 poszkodowanych w 1997 roku do 2979 w 2012, a więc o 24%.

Nastąpił także spadek liczby ofiar śmiertelnych w wypadkach w praktycznie wszystkich przedziałach prędkości z wyjątkiem przedziału do 30 km/h. W przedziale 31-50 km/h spadek wyniósł 47%, 51-70 km/h – 62%, 71-90 km/h – 66%, 91-120 km/h – 49%.

Działania podjęte w wyniku „Wizji Zero” sprawiły, że przywołane powyżej statystyki można streścić w tej najważniejszej: w Szwecji ginie rocznie w ruchu drogowym najmniej osób spośród wszystkich krajów świata o rozwiniętym transporcie drogowym –  w przeliczeniu na 100 000 mieszkańców jest to zaledwie 2,36.

 

Artykuł jest streszczeniem raportu „Szwedzka polityka bezpieczeństwa w ruchu drogowym” autorstwa Wojciecha Liedera, który ukazał się na stronach Norden Centrum. 

 

Chcesz otrzymywać więcej informacji na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

 

Zdjęcie tytułowe: Paulius Malinovskis / Flickr / CC

Polub nas na Facebooku!