Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Wszystkie zwycięstwa Jüriego Ratasa. Nowy premier i rząd Estonii

Estońska polityka nie zmieniała się w takim tempie jak tej jesieni od początku lat 90. Niektóre zmiany – jak wybór nowego przewodniczącego Partii Centrum oraz odsunięcie od władzy Partii Reform i objęcie funkcji premiera przez polityka lewicowego – to właściwie małe rewolucje. W wyniku tych zmian Partia Centrum, Partia Socjaldemokratyczna i Związek Ojczyzny i Res Publiki utworzyły nowy rząd, a na jego czele stanął Jüri Ratas.

Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

O kolejnych etapach tej rewolucji na estońskiej scenie politycznej już pisaliśmy. Oto krótkie kalendarium wydarzeń z linkami do obszerniejszych materiałów:

Błyskawiczna kariera Jüriego Ratasa

Jüri Ratas

Jüri Ratas

Jüri Ratas jest największym wygranym serii zmian jakie zaszły na estońskiej scenie politycznej. Przymierzany był na kandydata Partii Centrum na mera Tallinna (wybory lokalne odbędą się w Estonii w przyszłym roku), ale najpierw zwycięstwo w wyborach wewnątrzpartyjnych, a później rozpad poprzedniej koalicji wyniosło go na stanowisko premiera.

Właściwie w niespełna trzy tygodnie zrealizował najważniejsze zadanie i nadzieje pokładane w nim i zmianie jaka zaszła w Partii Centrum przez kolegów z ugrupowania – wyprowadził partię z politycznej izolacji. Można powiedzieć, że zadanie to wykonał nie tylko ekspresowo, ale także z nawiązką – także dla siebie – bo ugrupowanie z samym Ratasem jako premierem gra teraz pierwsze skrzypce w krajowej polityce.

Ratas jest politykiem młodym. Urodził się w 1978 roku w Tallinnie. Ukończył zarządzanie biznesowe na Politechnice Tallińskiej w 2002 roku i nauki prawne na Uniwersytecie w Tartu w 2005 roku. Od 2007 roku był deputowanym i wiceprzewodniczącym parlamentu, wcześniej w latach 2003-2004 i w 2005 roku był wicemerem Tallinna, a w latach 2005-2007 jego merem. Od 2012 roku jest prezydentem Estońskiego Związku Koszykówki.

Do Partii Centrum należy od 2002 roku. Od kilku lat uważany był za jednego z liderów, obok Kadri Simson i Mailis Reps, tzw. skrzydła opozycyjnego. Można powiedzieć, że w listopadzie dwukrotnie wyprowadzał swoich stronników z opozycji – najpierw wewnątrzpartyjnej, następnie parlamentarnej.

Prywatnie Ratas jest żonaty i ma córkę i dwóch synów. Jego ojciec Rein Ratas, profesor biologii i działacz na rzecz ochrony środowiska, także jest aktywnym politykiem – należy do Partii Centrum, zasiadał w parlamencie w latach 2007-2011 i ponownie od 2015 roku, również pracował w tallińskim magistracie. Ze  względu na zły stan zdrowia nie mógł uczestniczyć w głosowaniu wotum zaufania dla syna.

Nowy rząd nieco bardziej lewicowy, niezmiennie prozachodni

Nowy estoński rząd składa się z trzech ugrupowań: Partii Centrum (EKK), Partii Socjaldemokratycznej (SDE) i Związku Ojczyzny i Res Publiki (IRL). Każda z partii otrzymała po pięć stanowisk ministerialnych:

  • Premier: Jüri Ratas (EKK)
  • Minister ochrony zdrowia i pracy: Jevgeni Ossinovski (SDE)
  • Minister obrony: Margus Tsahkna (IRL)
  • Minister edukacji i nauki: Mailis Reps (EKK)
  • Minister spraw zagranicznych: Sven Mikser (SDE)
  • Minister środowiska: Marko Pomerants (IRL)
  • Minister obszarów wiejskich: Martin Repinski (EKK)
  • Minister finansów: Sven Sester (IRL)
  • Minister opieki społecznej: Kaia Iva (IRL)
  • Minister kultury: Indrek Saar (SDE)
  • Minister sprawiedliwości: Urmas Reinsalu (IRL)
  • Minister gospodarki i infrastruktury: Kadri Simson (EKK)
  • Minister przedsiębiorczości i technologii informacyjnych: Urve Palo (SDE)
  • Minister spraw wewnętrznych: Andres Anvelt (SDE)
  • Minister administracji: Mihhail Korb (EKK)

W nowym rządzie znalazły się cztery kobiety oraz trzech przedstawicieli mniejszości rosyjskojęzycznej (reprezentacja bliska proporcji mniejszości rosyjskojęzycznej w estońskim społeczeństwie). Partie posiadają łącznie 55 głosów w 101-osobowym parlamencie – Partia Centrum 27, Partia Socjaldemokratyczna 14, Związek Ojczyzny i Res Publiki 14.

Rząd Jüriego Ratasa w większości spraw utrzyma politykę swoich poprzedników – potwierdzeniem takiej tezy są zapowiedzi liderów partii koalicyjnych, ale także skład rządu. Chociaż zmienił się lider koalicji na Partię Centrum, to Socjaldemokraci i Republikanie właściwie kontynuują swoją pracę. Ciekawe, że w rządzie Ratasa wszystkie trzy partie otrzymały po pięć stanowisk, co premiuje mniejszych współkoalicjantów (w rządzie Rõivasa mieli po cztery ministerstwa). Pięciu z aktualnych ministrów zasiadało w poprzednim rządzie, kolejnych dwóch było ministrami zaraz po utworzeniu koalicji w 2015 roku.

Polityka zagraniczna i obronna

Najważniejsze pola, na których nie należy spodziewać się zmian, być może tylko kosmetycznych, to polityka zagraniczna i polityka obronna. Na estońskiej scenie partyjnej panuje konsensus – bez względu na orientację polityczną – który mówi, że Estonia musi budować swoją przyszłość i bezpieczeństwo we współpracy z partnerami zachodnimi, a więc Unią Europejską i NATO. W Stanach Zjednoczonych estońscy politycy upatrują najważniejszego partnera w kwestii obronności i gwaranta bezpieczeństwa. Nowy rząd utrzyma finansowanie obronności na poziomie co najmniej 2% PKB plus środki potrzebne na utrzymanie jednostek sojuszniczych na terytorium kraju. Obecnie jest to łącznie 2,17% PKB. Rząd będzie także zabiegał o większą obecność jednostek sojuszniczych na terytorium kraju. W umowie koalicyjnej zapisano również poparcie dla sankcji nałożonych na Rosję aż do powrotu wschodniego sąsiada do przestrzegania prawa międzynarodowego. Przedstawiciele nowej rady ministrów zapowiedzieli także usprawnienie i większe finansowanie służby dyplomatycznej – jest to o tyle istotne, że Estonia w drugiej połowie 2017 roku obejmie prezydencję w Radzie UE.

Utrzymanie orientacji polityki zagranicznej i obronnej stanowi również zaprzeczenie doniesień niektórych mediów jakoby w Estonii nastąpił zwrot ku Rosji. O ile Partia Centrum miała opinię prorosyjskiej, to 5 listopada nastąpiła kluczowa zmiana na stanowisku przewodniczącego ugrupowania. Ratas reprezentujący skrzydło progresywne zastąpił Edgara Savisaara, który otwarcie sympatyzował z Moskwą. Po zmianie przewodniczącego trudno jednak mówić o Partii Centrum jako partii prorosyjskiej a o jej nowego przewodniczącego nazywać politykiem prorosyjskim.

Polityka gospodarcza

Pole, na których zmiana wystąpi to gospodarka i polityka podatkowa. Zmiana koalicji nastąpiła w dużej mierze ze względu na niewielki wzrost gospodarczy (oscylujący w ostatnich latach w przedziale 1-1,5%). Ratas, w swoim wystąpieniu poprzedzającym głosowanie nad wotum zaufania, zauważył, że Estonia pomimo ponad 12 lat w Unii Europejskiej nadal jest daleko w tyle pod względem poziomu życia za krajami Europy Zachodniej.

To co zmieni się w estońskiej polityce to polityka podatkowa. Ma wzrosnąć kwota wolna od podatku dla najmniej zarabiających i zlikwidowana dla najlepiej zarabiających, mają zostać zmniejszone obciążenia podatkowe dla najmniej zarabiających, a to przy utrzymaniu zrównoważonego budżetu (choć wspominano o ewentualnym niewielkim zwiększeniu długu publicznego – ten oscyluje obecnie na poziomie ok. 10% PKB). Rząd ma także dostosować regulacje podatkowe tak, by korporacje międzynarodowe ograniczyły transfery zysków za granicę – umowa koalicyjna zakłada zmniejszenie CIT do 14%. Zmiany te mogą być o tyle trudne, że konserwatywna IRL opowiada się za utrzymaniem większej dyscypliny i państwem oszczędnym, podczas gdy EKK i SDE to jednak partie lewicowe, które dostrzegają potrzebę wsparcia gorzej sytuowanych obywateli.

Nowy rząd chce również w dalszym stopniu ograniczać biurokrację, zwłaszcza dla firm nowych i małych. Ma zostać wprowadzona nowa forma działalności zwolniona z obowiązków biurokratycznych i przeznaczona dla przedsiębiorców sprzedających swoje usługi dla osób fizycznych lub prawnych, ale do kwoty 25 tys. euro rocznie. Umowa koalicyjna zakłada również wzrost konkurencji między funduszami emerytalnymi oraz ich inwestycje w estońską gospodarkę.

Polityka społeczna w zakresie mniejszości

Interesującą kwestią i dużym wyzwaniem tak dla koalicji, jak i zwłaszcza dla Partii Centrum będzie polityka wobec mniejszości rosyjskojęzycznej. O ile koalicja zapisała w umowie wsparcie nauki języka estońskiego i dopuściła elastyczne podejście co do wymagań związanych z nauczaniem w języku estońskim w szkołach mniejszościowych, o tyle przyjęto, że regulacje dotyczące obywatelstwa nie ulegną zmianie. Innymi słowy nowy rząd chce promować naturalizację osób bez obywatelstwa (takich osób było w listopadzie 79,6 tys.) i w mniejszym stopniu obywateli Federacji Rosyjskiej (90,3 tys.) mieszkających w Estonii na podstawie dotychczasowych regulacji, ale nie chce wprowadzić ułatwień lub dopuścić podwójnego obywatelstwa. Zagadnienie to jest istotne dla Partii Centrum ze względu na jej wielokrotne deklaracje podkreślające konieczność zmiany tej sytuacji. Niedotrzymanie obietnic może podkopać pozycję ugrupowania i utratę poparcia wśród rosyjskojęzycznych mieszkańców kraju. Odpłynięcie tej części elektoratu może skutkować także powstaniem partii mniejszościowej (zapewne łatwiejszej do sterowania z Kremla). Takie partie przed laty zanikły lub zostały wchłonięte przez EKK i SDE.

 

Zdjęcie tytułowe: Nowy rząd z premierem Jürim Ratasem w środku. Zdj. Valitsus.ee.

Polub nas na Facebooku!