Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Litwa: nowy rząd przystępuje do pracy

Litwa ma nowy rząd, na czele którego stanął przedstawiciel Związku Rolników i Zielonych Saulius Skvernelis. 13 grudnia Sejm przyjął program rządu, tego samego dnia premier i ministrowie zostali zaprzysiężeni. Tym samym dobiegła końca formalna procedura powołania nowego gabinetu.

9 i 23 października na Litwie odbyły się wybory parlamentarne, które przyniosły zwycięstwo Litewskiemu Związkowi Rolników i Zielonych (lit. Lietuvos valstiečių ir žaliųjų sąjunga, LVŽS). Na czele partii stoi biznesmen Ramūnas Karbauskis, jeden z najbogatszych ludzi na Litwie, właściciel spółki Agrokoncernas. Karbauskis, który otrzymał mandat poselski zdecydował jednak, że nie będzie się ubiegał o stanowisko premiera. LVŽS wysunął kandydaturę Sauliusa Skvernelisa na szefa rządu.

Przeczytaj także:  Rolnicy i Zieloni wygrywają na Litwie

46-letni Saulius Skvernelis studiował na Uniwersytecie Technicznym w Wilnie, po ukończeniu którego podjął służbę w policji. Pracował w Litewskiej Akademii Policyjnej, komendzie policji rejonu trockiego oraz w Departamencie Policji przy MSW Litwy. Od 2008 roku pełnił funkcję zastępcy komendanta, a od 2011 komendanta głównego policji. W listopadzie 2014 roku objął stanowisko ministra spraw wewnętrznych w rządzie Algirdasa Butkevičiusa. Podał się do dymisji w marcu 2016 roku, jednocześnie decydując się na start w wyborach do Sejmu z listy LVŽS.

Po wyborach zwycięski LVŽS przystąpił do rozmów koalicyjnych z pozostałymi ugrupowaniami parlamentarnymi. Zgodę na udział w koalicji wyraziła dotychczas rządząca Litewska Partia Socjaldemokratyczna (lit. Lietuvos socialdemokratų partija, LSDP). 9 listopada oba ugrupowania zawarły umowę koalicyjną, w której porozumiały się w sprawie podziału tek ministerialnych. Rolnicy i Zieloni zapowiedzieli również cofnięcie zmian liberalizujących Kodeks Pracy, wprowadzenie monopolu na sprzedaż alkoholu, ograniczenie biurokracji i przeciwdziałanie masowej emigracji zarobkowej Litwinów.

15 listopada prezydent Litwy Dalia Grybauskaitė desygnowała Skvernelisa na stanowisko premiera, zapowiadając jednocześnie swoje wsparcie dla nowego rządu. „Mój zespół i ja zamierzamy pomagać, gdzie tylko będzie to możliwe, by umożliwić rządowi jak najpłynniejszą pracę we wszystkich dziedzinach” – mówiła dziennikarzom prezydent. – „Będę nadal wymagająca w sposób konstruktywny – potrzebujemy, aby decyzje rządu były w zgodzie z Konstytucją oraz interesami państwa i narodu. To mogę obiecać” – zapowiedziała Grybauskaitė.

Zgodnie z porozumieniem koalicyjnym LVŽS przypadało również stanowisko przewodniczącego Sejmu, na które na sesji inauguracyjnej (14 listopada) wybrany został prof. nauk rolniczych Viktoras Pranckietis.

W opozycji wobec rządu LVŽS i LSDP będą: Związek Ojczyzny (TS-LKD), Ruch Liberałów (LRLS) oraz Porządek i Sprawiedliwość (TT). Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL) odmówiła przystąpienia do opozycji, deklarując że będzie popierać wybrane propozycje rządu.

Kształt i priorytety nowego rządu

Skvernelis, występując na forum Sejmu, jako priorytety swojego rządu wskazał wyzwania demograficzne, zmniejszenie wykluczenia społecznego i ubóstwa, reorganizację systemu edukacji i wzmocnienie regionów, zadeklarował że jest zwolennikiem pracy zespołowej i dialogu społecznego. „Moim życzeniem jest stworzyć odważny, jednolity, kompetentny, przejrzysty i odpowiedzialny rząd zmian” – zapowiedział nominat.

W głosowaniu przeprowadzonym 22 listopada Sejm wyraził zgodę na objęcie przez Skvernelisa funkcji premiera. Poparcia udzieliło mu 90 deputowanych, 4 głosowało przeciw, a 33 wstrzymało się od głosu. Tego samego dnia prezydent Grybauskaitė podpisała dekret o powołaniu Skvernelisa na szefa rządu. Nowy premier przystąpił do kompletowania składu gabinetu. Zgodnie z ustaleniami między partiami koalicyjnymi, 11 resortów miały przypaść Rolnikom i Zielonym, a 3 (gospodarki, sprawiedliwości i spraw zagranicznych) – Socjaldemokratom.

Tydzień po sejmowym głosowaniu, 29 listopada, prezydent Grybauskaitė zaakceptowała przedstawiony jej przez Skvernelisa skład gabinetu. Procedura ta była poprzedzona konsultacjami, w ramach których prezydent osobiście podejmowała kandydatów na ministrów. Jak stwierdziła Dalia Grybauskaitė udało się znaleźć osoby spełniające wymagania stanowisk ministerialnych. Zdaniem prezydent skład rządu daje nadzieję, że możliwe jest podniesienie jakości administracji państwowej.

Ostatnim etapem procedury formowania nowego gabinetu było opracowanie i przedstawienie do zatwierdzenia przez Sejm programu rządu. W międzyczasie konieczna była zmiana kandydata do objęcia stanowiska ministra sprawiedliwości. 6 grudnia Skvernelis zaprezentował program rządu na posiedzeniu parlamentu. W 120-stronicowym dokumencie szczególną wagę przywiązuje się kwestiom opieki socjalnej, ochrony zdrowia i walki z uzależnieniami.

W programie przewidziano prowadzenie polityki prorodzinnej, w tym wsparcie finansowe dla rodziców, rozwój efektywnego i przejrzystego systemu ochrony zdrowia, poprawę warunków pracy w służbie zdrowia, zwrócono uwagę na kwestie profilaktyki. Walkę z uzależnieniami mają wesprzeć takie rozwiązania jak sprzedaż alkoholu w specjalnych sklepach, podniesienie wieku wymaganego do zakupu alkoholu do 20 lat oraz podwyższenie akcyzy na używki.

Rząd Skvernelisa stawia również na rozwój regionalny, w tym wspieranie przedsiębiorczości, przyciąganie inwestycji i tworzenie miejsc pracy w regionach. Kolejnym celem jest zapewnienie równego dostępu do oświaty, rozwój kadr nauczycielskich, rezygnacja z finansowania w postaci „koszyczka ucznia” na rzecz „pakietu klasowego”. Wspierane mają być regionalne instytucje kulturalne zapewniające powszechny dostęp do kultury.

Rząd obiecuje przejrzystą politykę finansową, prostsze i bardziej sprawiedliwe podatki. Planowane jest uruchomienie opartego na czterech filarach systemu emerytalnego i podniesienie średniej emerytury o 40 euro. Rząd ma zamiar odchudzić administrację poprzez zmniejszenie liczby urzędów. Proponuje się także przesunięcie wyborów parlamentarnych z jesieni na początek roku oraz przeniesienie siedzib resortów środowiska i rolnictwa do Kowna. Program rządu przewiduje również walkę z korupcją, w tym zaostrzenie kar dla urzędników za przestępstwa korupcyjne.

Deklarowana w programie polityka zagraniczna, bezpieczeństwa i obronna ma odpowiadać obecnym wyzwaniom geopolitycznym. Rząd ma podjąć działania zabezpieczające wykonanie postanowień podjętych na warszawskim szczycie NATO.  Priorytetem pozostaje utrzymanie strategicznych stosunków ze Stanami Zjednoczonymi i dążenie do zapewnienia obecności wojskowej Sojuszu Północnoatlantyckiego na Litwie i innych krajach regionu. Kontynuowane będzie zwiększanie wydatków na obronę do poziomu 2 proc. PKB.

Szef rządu deklaruje wolę dokonania „resetu” w stosunkach z Polską, w oparciu o wspólne interesy w dziedzinie bezpieczeństwa i gospodarki. Kontynuowana ma być realizacja strategicznych inwestycji z udziałem Polski i Litwy, w tym budowa połączenia gazowego oraz Via Baltica i Rail Baltica. Stosunki z Rosją mają być natomiast „pragmatyczne” i uzależnione od rezygnacji przez Rosję z prowadzenia agresywnej polityki i stosowania siły.

W rządzie Skvernelisa znaleźli się ministrowie formalnie delegowani przez LVŽS i LSDP, jednak większość z nich to osoby bezpartyjne (zgodnie z przedwyborczymi zapowiedziami lidera Rolników i Zielonych o utworzeniu rządu technokratycznego). Dwaj ministrowie pracowali w poprzednim gabinecie Algirdasa Butkevičiusa: Linas Linkevičius zachował posadę szefa dyplomacji, natomiast Rokas Masiulis, który dotychczas był ministrem energetyki objął resort komunikacji.

  • Premier: Saulius Skvernelis (LVŽS)
  • Minister edukacji i nauki: Jurgita Petrauskienė (bezp.)
  • Minister energetyki: Žygimantas Vaičiūnas (bezp.)
  • Minister finansów: Vilius Šapoka (bezp.)
  • Minister gospodarki: Mindaugas Sinkevičius (LSDP)
  • Minister komunikacji: Rokas Masiulis (bezp.)
  • Minister kultury: Liana Ruokytė-Jonsson (LVŽS)
  • Minister obrony narodowej: Raimundas Karoblis (bezp.)
  • Minister pracy i opieki socjalnej: Linas Kukuraitis (bezp.)
  • Minister rolnictwa: Bronius Markauskas (LVŽS)
  • Minister spraw wewnętrznych: Eimutis Misiūnas (bezp.)
  • Minister spraw zagranicznych: Linas Linkevičius (LSDP)
  • Minister sprawiedliwości: Milda Vainiutė (bezp.)
  • Minister środowiska: Kęstutis Navickas (LVŽS)
  • Minister zdrowia: Aurelijus Veryga (LVŽS)

Głosowanie nad przyjęciem programu rządu, a tym samym nad zaproponowanym przez Skvernelisa składem gabinetu odbyło się 13 grudnia. Za przyjęciem programu zagłosowało 86 posłów z LVŽS, LSDP oraz niewchodzącej w skład koalicji AWPL. 40 posłów (z TS-LKD, LRLS i TT) wstrzymało się od głosu. Przeciwko przyjęciu programu zagłosowało dwoje przedstawicieli TS-LKD oraz jedna posłanka z frakcji LRLS. Zaprzysiężenie ministrów, które odbyło się tego samego dnia kończy proces formowania rządu.

Chcesz otrzymywać więcej informacji na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

Zdjęcie tytułowe: Nowy rząd Sauliusa Skvernelisa w litewskim Sejmie w dniu zaprzysiężenia. Zdj. Lietuvos Respublikos Seimas

Polub nas na Facebooku!