Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Społeczności rybackie wokół Bałtyku w sieci FARNET

FARNET to europejska sieć obszarów zależnych od rybactwa, prowadzona przez wyspecjalizowany zespół ekspertów na zlecenie Komisji Europejskiej. Na obszarach tych realizowane jest specjalne podejście, które ma na celu szerokie zaangażowanie lokalnej społeczności w rozwój danego obszaru. Kraje leżące wokół Morza Bałtyckiego mają swoją specyfikę w realizacji specjalnego podejścia na obszarach rybackich.

Chcesz otrzymywać więcej informacji na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

FARNET to europejska sieć obszarów zależnych od rybactwa (the European Fisheries Areas Network), prowadzona przez wyspecjalizowany zespół ekspertów na zlecenie Komisji Europejskiej (Dyrekcji Generalnej ds. Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, DG MARE).

W ramach Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR) na obszarach rybackich realizowane jest specjalne podejście, które pozwala na szerokie zaangażowanie lokalnej społeczności w rozwój danego obszaru. Jest to tak zwany Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS). Niektórym czytelnikom znane jest podejście LEADER, które jest podejściem realizacji rozwoju obszarów wiejskich. FARNET pomaga realizować podejście zbliżone, tyle że na obszarach zależnych od rybactwa.

W ramach tego podejścia rybacy i inni przedsiębiorcy, a także samorządy i organizacje pozarządowe mogą realizować projekty dofinansowane ze środków unijnych i przyczyniające się do poprawy sytuacji w ich „małej ojczyźnie”, czyli na obszarze zależnym od rybactwa. Mogą to być m.in. projekty pomagające rybakom uzyskać większą wartość dodaną ze swoich połowów (dzięki sprzedaży bezpośredniej czy współpracy z miejscowymi restauracjami), projekty tworzące stabilne miejsca pracy dla mieszkańców obszaru poza sektorem rybackim (np. w turystyce, kulturze czy gastronomii), projekty poprawiające stan środowiska naturalnego lub podnoszące na jakość życia mieszkańców. W latach 2007-2013 w całej Unii Europejskiej sfinansowano prawie 11 000 takich projektów o średniej wartości ponad 80 000 euro.

Przeczytaj także:  Czysty Bałtyk to więcej miejsc pracy

Podejście RLKS na obszarach rybackich jest realizowane przez lokalne partnerstwa zrzeszające podmioty z trzech sektorów: publicznego, prywatnego i pozarządowego. Partnerstwa te noszą nazwę Rybackich Lokalnych Grup Działania (RLGD), a po angielsku – FLAG (Fisheries Local Action Groups). W całej Europie w latach 2007-2013 funkcjonowało ponad 300 RLGD, w okresie 2014-2020 planuje się, że będzie ich ponad 350.

Kraje leżące wokół Morza Bałtyckiego mają swoją specyfikę w realizacji podejścia RLKS na obszarach rybackich. Po pierwsze, w porównaniu z innymi krajami są bardziej zaawansowane w realizacji tego podejścia. Niemal wszystkie RLGD z tego regionu już funkcjonują i wybierają lokalne projekty, którym udzielą wsparcia. Najwięcej lokalnych grup rybackich powstało w Polsce (36), w Finlandii jest ich 10, w Estonii 8, na Łotwie 6. Na Litwie ma wkrótce powstać 10 lokalnych grup rybackich. RLGD działają już także w Niemczech, Szwecji i w Danii (jest ich odpowiednio 29, 13 i 10), ale naturalnie nie wszystkie z nich leżą nad Bałtykiem.

Po drugie, lokalne grupy rybackie w krajach bałtyckich powstają nie tylko na wybrzeżu (jak to się dzieje w większości pozostałych krajów UE), ale także na śródlądziu – wspierają zatem nie tylko rybaków morskich, ale także tych, którzy łowią w jeziorach (np. w Estonii i Finlandii), jak również hodowców pstrąga czy karpia w Polsce i w Niemczech.

Po trzecie, lokalne społeczności rybackie wokół Bałtyku, świadome wielu wspólnych problemów i wyzwań, którym lepiej stawiać czoła razem, chętnie ze sobą współpracują. Poniżej pokazujemy dwa przykłady współpracy w ramach sieci FARNET, dotyczące regionu Morza Bałtyckiego.

Wspólna wyprawa RLGD z Łotwy i Estonii

Tak jak sieć FARNET stara się wspierać RLGD i odpowiadające za ich funkcjonowanie ministerstwa na poziomie unijnym poprzez różnego rodzaju szkolenia, spotkania sieciujące, upowszechnianie dobrych praktyk oraz wspieranie wymiany i współpracy, podobnie w wielu krajach istnieją krajowe sieci RLGD, pełniące analogiczną funkcję. Działają one na zlecenie odpowiednich ministerstw i są finansowane ze środków EFMR (w ramach tzw. pomocy technicznej). Krajowe sieci prowadzą szkolenia dla lokalnych grup, ułatwiają im wymianę doświadczeń i pomagają w nawiązywaniu kontaktów z podobnymi organizacjami w innych krajów.

Zdj. FARNET

Zdj. FARNET

W grudniu 2016 roku doroczne spotkanie estońskich RLGD zostało zorganizowane przez tamtejszą krajową sieć w formie międzynarodowych warsztatów na promie z Rygi do Sztokholmu. Oprócz osób zarządzających RLGD, rybaków i estońskiego Ministerstwa Rolnictwa, zaproszono także lokalne grupy rybackie i rybaków z Łotwy. Organizacja dyskusji na promie pomogła uczestnikom skupić się na wymianie doświadczeń i na tematyce rybackiej, a jednocześnie stworzyła unikalną atmosferę. Zapewniono także udział profesjonalnego moderatora spotkania oraz wsparcie merytoryczne ze strony sieci FARNET.

W trakcie dyskusji pojawiły się pomysły na potencjalne projekty współpracy, które mogą być w przyszłości realizowane przez grupy z Łotwy i Estonii – na przykład wspólna hodowla wodorostów czy eksport produktów rybnych z Estonii na Łotwę. Uczestnicy spotkania wymieniali się też doświadczeniami z organizacji pierwszych konkursów na projekty finansowane przez RLGD ze środków EFMR.

Wspólne poszukiwanie rozwiązań

Zdj. Pekka Salmi, Natural Resources Institute Finland

W styczniu 2017 roku odbyło się spotkanie poświęcone projektowi współpracy, który może objąć szerszą grupę krajów bałtyckich. Gospodarzem spotkania była RLGD na wyspach Alandzkich. Projekt dotyczy powszechnego wokół Bałtyku problemu, jakim dla rybaków jest wyżeranie ryb przez zwierzęta będące pod ochroną – przede wszystkim foki i kormorany.

Populacje tych zwierząt od czasu objęcia ich ochroną uległy znacznemu zwiększeniu, rybacy wyrażają zatem niepokój, że zwierzęta te zjadają tak dużo ryb, że stanowi to zagrożenie dla bytu małych, przybrzeżnych łodzi rybackich poławiających tradycyjnymi metodami oraz dla zależnych od nich społeczności lokalnych. Mogą także doprowadzić do zmian w całym ekosystemie morskim. RLGD będące partnerstwami różnych podmiotów mogą pomóc w nawiązaniu dialogu na ten temat między sektorem rybackim a organizacjami zajmującymi się ochroną środowiska.

W trakcie styczniowego spotkania 40 przedstawicieli lokalnych grup rybackich z Finlandii (w tym wysp Alandzkich), Danii, Estonii i Szwecji dyskutowało o tym, jakie działania mogą podjąć, aby wspólnie poszukać innowacyjnych, zrównoważonych środowiskowo rozwiązań tego problemu i zwrócić na niego uwagę szerszego grona odbiorców.

Będziemy śledzić z zainteresowaniem te inicjatywy współpracy wokół Morza Bałtyckiego i informować o nich czytelników.

 

Więcej informacji o tym, czym jest FARNET i na czym polega RLKS na obszarach rybackich można znaleźć na stronie www.farnet.eu.

 

Zdjęcie tytułowe: Hubert Bierndgarski, Słowińska Grupa Rybacka.

Polub nas na Facebooku!