Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Tajemnice Ryskiego Czarnego Balsamu

Na początku sierpnia 2017 roku na rynku łotewskim pojawił się Ryski Czarny Balsam o smaku  wiśniowym. Ta linia produktów, wprowadzona z okazji 265. rocznicy powstania receptury Balsamu, okazała się ogromnym sukcesem. Zainteresowanie ze strony konsumentów sprawiło, że trafi do sprzedaży na stałe, a nawet ruszy na eksport. Czy zawita w Polsce? Na razie celuje w rynki pozostałych krajów bałtyckich – Litwy i Estonii, a także Skandynawii, Wielkiej Brytanii, Włoch i Rosji.

Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

W Polsce, w niektórych sklepach monopolowych i spożywczych, można znaleźć Ryski Czarny Balsam (Rīgas Melnais Balzams) w wersji klasycznej. Ten ziołowy likier o zawartości alkoholu od 30% (wersje smakowe) do 45% (wersja klasyczna) nie jest szczególnie popularny w naszym kraju, ale na Łotwie to produkt tradycyjny i kultowy. Obecnie wyłącznym producentem oryginalnego Ryskiego Czarnego Balsamu jest łotewska spółka AS Latvijas Balzams, największy producent napojów alkoholowych na Łotwie. Dystrybucją w Polsce zajmuje się firma JANUS z Torunia. Oprócz wspomnianych linii klasycznej i wiśniowej, istnieją również porzeczkowa i „ELEMENT” – o zmodyfikowanej recepturze z dodatkiem rumu. Ważną rolę pełni charakterystyczna, ceramiczna butelka, która nie zmieniała się od lat nie tylko ze względów marketingowych, ale przede wszystkim praktycznych: nieprzezroczysty materiał chroni zawartość przed działaniem promieni słonecznych. Balsam bywa wypijany bez dodatków lub też sam stanowi dodatek – do drinków, koktajli, deserów oraz oczywiście kawy („kawa z balsamem” – pozycja obowiązkowa dla turysty na Łotwie). Jak głosi jedno z haseł reklamowych: jeśli go nie próbowałeś, to nigdy nie byłeś w Rydze.

Emocje budzi nie tylko niepowtarzalny smak likieru i jego 265-letnia historia pełna niejasności, ale również fakt, że jego dokładna receptura jest objęta tajemnicą. Przepis bazuje na 24 składnikach. Sekretem, który znają podobno tylko trzy osoby, pozostaje proces przygotowania likieru: kolejność dodawania składników, ich proporcje, sposób odmierzania… Aby poznać skład balsamu ryskiego, należy przyjrzeć się jego początkom. Za datę powstania przyjmuje się rok 1752, w którym ryski aptekarz Abraham Kunze sporządził eliksir z kilkudziesięciu różnych ziół, liści i kwiatów. Były to przede wszystkim: mięta pieprzowa, kozłek lekarski, piołun, dziurawiec, kora dębu, kwiaty lipy i brzozy, arnika górska, borówki czarne, maliny, miód, imbir, pieprz, skórka pomarańczowa, gałka muszkatołowa i balsam peruwiański. Pierwotnie balsam ryski (sprzedawany jako „Kunces balzams”, czyli „balsam Kunzego”) był lekiem na różne schorzenia: ból  głowy i zębów, problemy z żołądkiem, a nawet złamane kończyny. Legenda głosi, że z dobrodziejstw balsamu korzystała sama Katarzyna II podczas pobytu w Rydze w 1789 roku, co przyczyniło się do jego spopularyzowania w Imperium Rosyjskim, a z biegiem lat w całej Europie. Mikstura Abrahama Kunzego w ciągu wieków oczywiście ulegała modyfikacjom. Pierwotna receptura zawierała mniejszą ilość alkoholu niż obecna. Zwiększono ją w założonej w 1847 roku w Rydze fabryce Alberta Wolfschmidta, rozpoczynając produkcję balsamu na szeroką skalę. Produkcja rozwijała się na Łotwie prowadzona równolegle przez kilka fabryk pod różnymi markami, aż do II wojny światowej. Niemcy bałtyccy specjalizujący się w produkcji wyemigrowali, zabierając ze sobą sekretną recepturę. Dopiero w 1950 roku Maiga Podračniece, technolożka żywności w upaństwowionej fabryce Wolfschimidta – Ryskiej Fabryce Spirytusu i Wódki (Rīgas spirta un degvīna fabrika), najprawdopodobniej po rozmowach z dawnymi pracownikami, odtworzyła ją w takiej formie, jaką znamy do dziś.

„Tajemnicza receptura” to interesujący element budowania tożsamości marki, z którego korzystają najsilniejsi gracze. Dość wspomnieć, że pełna lista składników napoju Coca-Cola zapisana jest tylko w jednym egzemplarzu, pilnie strzeżonym w muzeum poświęconym koncernowi w Atlancie, a przepis na panierkę kurczaka sieci KFC przechowywany jest w sejfie w siedzibie firmy w Luisville w Kentucky. Tajemnica Ryskiego Czarnego Balsamu sięga XVIII wieku i nie przestaje fascynować także i dziś. Jednocześnie, wprowadzając nowe smaki i edycje limitowane napoju, marka nadąża za nowymi trendami i schlebia gustom pełnoletnich konsumentów różnych pokoleń.

 

Zdjęcie tytułowe: Fragment witryny sklepu sprzedającego Czarny Balsam. Zdj. Chris / Flickr / CC.

Polub nas na Facebooku!