Piszemy o krajach regionu Morza Bałtyckiego

Połąga – kurort miłości i bursztynu

Połąga (lit. Palanga) to uzdrowisko, położone na wschodnim brzegu Morza Bałtyckiego. Etymolodzy tłumaczą nazwę miasta dzieląc ją na dwa człony: „pa” i „langas”. Po litewsku te dwa słowa znaczą „pod oknem” lub „przy oknie”, a legendy dopowiadają, że okien domów sięgały tutaj fale Bałtyku.

Chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat? Subskrybuj nasz newsletter!
Raz w miesiącu otrzymasz na swoją skrzynkę zestawienie najważniejszych artykułów.

Połąga oddalona jest o 27 km od przemysłowej Kłajpedy, a o 334 km od Wilna. W sezonie letnim do Połągi dolecieć można ze znacznie dalej położonej Warszawy. Kurort liczący 16 tys. mieszkańców wraz z rozpoczęciem sezonu letniego przebudza się i oferuje odwiedzającym szereg atrakcji, a wśród nich piaszczyste plaże i romantyczne legendy.

Przeczytaj także:  Na wiosnę polecimy do Połągi

Dziedzictwo Tyszkiewiczów

Pierwsze wzmianki o Połądze pochodzą z 1161 roku, lecz na pełen rozkwit osada ta musiała czekać do drugiej połowy XIX wieku. W 1791 roku Połąga otrzymała prawa miejskie, a swoją sławę zawdzięcza rodowi Tyszkiewiczów herbu Leliwa, których historia w mieście sięga roku 1824, kiedy hrabia Michał kupił okoliczną ziemię i która aż do roku 1940 pozostała we własności rodziny. Już wtedy kurort zaczął przyciągać znamienitych gości – w 1821 roku w mieście 10 dni spędził Adam Mickiewicz, później wrócił tam jeszcze w 1824 roku. Miejski krajobraz i znaczenie Połągi w czasach Tyszkiewiczów pozwoliły miastu zdobyć określenie „Nadbałtyckiego Zakopanego”.

Zaraz po wybudowaniu przystani, w 1892 roku hrabia Józef Tyszkiewicz wybudował 465-metrowe molo (Palangos tiltas), które jest przedłużeniem jednej z głównych arterii miasta, ulicy Basanavičiaus. Drewniane molo ułożone w kształt litery L jest miejscem idealnym na spacer, chwilę odpoczynku, zasłuchanie i zapatrzenie się w morze.

Rokokowy pałac Tyszkiewiczów w Połądze

Połąga stała się uzdrowiskiem dzięki Feliksowi i Antoninie Tyszkiewiczom, którzy zlecili w 1895 roku budowę zespołu parkowo-pałacowego (Tiškevičių rūmai) o powierzchni 72 hektarów, który stał się ich letnią rezydencją. Rokokowy pałac w kształcie podkowy wpisuje się w krajobraz, a nieodpartego uroku nadaje mu bliskość wydm, morza i położonego nieopodal wzgórza Biruty. Projekt pałacu został zlecony niemieckiemu architektowi Franzowi Heinrichowi Schwechtenowi, zaś pracami nad parkiem kierował Francuz Édouard André. Wnętrza rezydencji zdobią stiukowe dekoracje, mnogość luster oraz marmurowe wykończenia. Rodzina hrabiów posiadała również duże kolekcje rzeźb, obrazów i bursztynu. Ta ostatnia została zaprezentowana w 1900 roku na Wielkiej Światowej Wystawie w Paryżu. W 1899 roku u podnóża wzgórza Biruty, hrabia Tyszkiewicz odtworzył loretańską grotę, w której stanęła kopia figury Matki Boskiej z Lourdes. Nie jest to jedyny dowód pobożności rodziny – na początku XX wieku w centralnej części parku stanęła figura Chrystusa Błogosławiącego, a na wzgórzu Biruty znajduje się neogotycka kapliczka św. Jerzego. Niestety dewastacja z czasów I Wojny Światowej odebrała świetność rezydencji i miała ona już nie wrócić do oryginalnego stanu aż do 1956 roku, gdy swoją siedzibę twórczą znalazł tam Związek Artystów Litewskich.

Inicjatorem przekształcenia Domu Pracy Twórczej w Połądze w Muzeum Bursztynu (Palangos gintaro muziejus) był Pranas Gudynas, ówczesny dyrektor Litewskiego Muzeum Sztuki. Do otwarcia muzeum doszło 3 sierpnia 1963 roku. W zbiorach muzeum znajduje się ponad 28 tys. eksponatów z bursztynu o wszelakim kolorze i pochodzeniu. Chlubą placówki jest kolekcja niezwykłych inkluzji insektów, pajęczaków oraz roślin. Największym za to okazem muzeum jest Słoneczny Kamień, ważący 3,5 kilograma!

Sala koncertowa w Połądze

Innymi zabytkami Połągi jest między innymi kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Świątynia powstała według projektu Karla Eduarda Strandmanna, jako neogotycka ceglana świątynia w miejscu drewnianej budowli. Prace konstrukcyjne ukończono w 1907 roku. Fundatorem kościoła był hrabia Feliks Tyszkiewicz. Wzdłuż ulicy Vytauto znajdują się piękne drewniane wille, apteka z 1825 roku oraz sala koncertowa. Szczególną uwagę przykuwa kurhaus, czyli pierwszy hotel i restauracja w kurorcie. Hrabia Józef Tyszkiewicz pod koniec wieku XIX ufundował jego budowę. W późniejszym czasie, utworzono w nim jeszcze czytelnię, pokój gier oraz kawiarnię. Niestety kurhaus ucierpiał dotkliwie w pożarze w 2002 roku i otworzono jego podwoje na nowo dopiero w 2013 roku. Każdego roku odbywa się tu wiele imprez kulturalnych.

Jūratė królowa morza

Z Połągą związane jest wiele romantycznych legend. Pierwsza z nich mówi o królowej morza, Jūratė, która zakochała się w miejscowym rybaku, Kastytisie. Często zapraszała ukochanego do swojego bursztynowego pałacu na dnie morza, co pewnego dnia rozgniewało gromowładnego boga, Perkunasa, który jednym piorunem zniszczył pałac. Od tamtego momentu fale Bałtyku wyrzucają na jego brzegi resztki pałacu Jūratė – bursztyny. Pomnik zakochanych do dziś można podziwiać na deptaku Basanavičiaus przy fontannie.

W przypałacowym parku znajduje się figura Eglė, która jest bohaterką bardzo popularnej bajki w folklorze litewskim: opowieści o miłości Eglė i Żylwiasa. Pewnego dnia piękna młódka po kąpieli w morzu w Połądze, w rękawie swojej koszuli odnalazła węża, który ludzkim głosem zapewniał ją o swojej dozgonnej miłości. Wąż okazał się przystojnym królewiczem Żylwinasem, władającym królestwem węży. Zakochani zamieszkali w podwodnym wężowym pałacu. Eglė bardzo tęskniła za swoją rodziną, mogła ich odwiedzać tylko raz do roku. Podczas jednej z wizyt w domu, zdradziła braciom w jaki sposób wywabić męża z pałacu, co było brzemienne w skutkach. Żylwinas został zamordowany, a Eglė zamieniła się w jodłę, by całą wieczność pokutować.

Molo w Połądze

Trzecią z miłosnych legend, związanych z kurortem na szlaku bursztynowym, jest opowieść o wajdelotce Birucie: zakochany w kapłance Kiejstut porwał ją do zamku w Trokach i poślubił. Z ich małżeństwa zrodził się między innymi sławny Wielki Książę Litewski Witold. Biruta po śmierci męża wróciła do świątyni w Połądze, z której została niegdyś uprowadzona. Legenda głosi, iż została pochowana na wzgórzu, na którym obecnie znajduje się ośmioboczna kaplica św. Jerzego. Statua wajdelotki znajduje się u stóp wzgórza, nieopodal groty loretańskiej.

W sezonie letnim Połągę odwiedzają tłumy turystów, więc można zapomnieć o ciszy i spokojnym wypoczynku. Natomiast, jeśli trochę niższa wrześniowa temperatura nie odstrasza od spędzenia kilku dni na wschodnim wybrzeżu Bałtyku, jest to wręcz idealna pora, aby wybrać się do litewskiego kurortu. Park, pałac, restauracje oraz plaża przeważnie są już puste, więc jest możliwość spokojnego cieszenia się miastem miłości i bursztynu.

 

Artykuł powstał dzięki wyjazdowi studyjnemu na Litwę zorganizowanemu przez Ministerstwo Gospodarki Litwy. Autorką wszystkich zdjęć jest Aleksandra Mrozińska.

Polub nas na Facebooku!