W telegraficznym skrócie:
- Latem 1919 roku jednostki armii litewskiej wyzwoliły znaczną część opanowanego przez Armię Czerwoną powiatu iłłuksztańskiego w dawnej guberni kurlandzkiej. W tym samym czasie doszło do poważnych sporów terytorialnych między Łotwą a Litwą, w których istotnym problemem była kwestia przynależności powiatu Iłłukszta.
- Zgodnie z porozumieniem osiągniętym w Kownie 27 sierpnia 1920 roku, linią graniczną miała stać się szosa z Subocza (łot. Subate) do Łasmujży (Laši) i Iłłukszty (Ilūkste), ale ze stacji kolejowej Kałkuny (ob. część okręgu Dyneburg) mogli korzystać również Litwini. Pod pretekstem nieotrzymania żadnego rozkazu, Litwini odmówili odstąpienia wspomnianego terytorium (nakaz odejścia przyszedł dopiero 5 września).
- Sprawę całkowicie rozwiązało odebraniem Litwinom Wilna przez polskiego generała Lucjana Żeligowskiego w październiku 1920 roku, co strona łotewska wykorzystała jako pretekst do pełnego zajęcia terytorium powiatu iłłuksztańskiego.
- Kwestia granicy między dwoma krajami została w pełni uregulowana dopiero w marcu 1921 roku, kiedy prace zakończył Sąd Arbitrażowy, kierowany przez Szkota Jamesa Simpsona. Jego decyzja legitymizowała przynależność całego okręgu Iłłukszty do Łotwy.
Spory o granice państwowe były po I wojnie światowej naturalne i charakterystyczne dla praktycznie wszystkich nowych i odnowionych krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Jednak w przypadku Łotwy i Litwy rozwinęły się one w konflikt zbrojny.
Ta tragiczna karta w stosunkach między obu krajami była w okresie międzywojennym przemilczana ze względów dyplomatycznych i dlatego została w dużej mierze zapomniana. Ale teraz te historyczne wydarzenia warte są przypomnienia. Przede wszystkim należy je postrzegać jako realną, aktywną kontynuację wojny o niepodległość Łotwy. Po drugie, wydarzenia te wyraźnie pokazują złożoność relacji w całym regionie, wraz z pojawieniem się stosunków sąsiedzkich między nowymi krajami.
Kłótnia o powiat Iłłukszta
Latem 1919 roku jednostki armii litewskiej wyzwoliły znaczną część okręgu Iłłukszty spod okupacji Armii Czerwonej. W tym samym czasie doszło do poważnych sporów terytorialnych między Łotwą a Litwą, w których istotnym problemem była właśnie kwestia przynależności powiatu iłłuksztańskiego. Strona litewska rościła sobie pretensje do tych terytoriów, nie ukrywając zamiaru zatrzymania tam swoich wojsk. Stosunki między oboma krajami znacznie komplikowało także odrębne stanowisko Litwy w polityce zagranicznej, determinowane konfliktem z Polską.
Skomplikowane relacje między Łotwą i Litwą były również jaskrawo widoczne podczas Konferencji Bałtyckiej w Bulduri, która zakończyła się 4 września 1920 roku. W tym czasie litewskie władze wojskowe w sposób coraz bardziej zdeterminowany zaczęły przejmować terytoria, które wcześniej znajdowały się pod kontrolą władz łotewskich.
Na przykład 11 sierpnia 1920 roku komendantura okręgu Iłłukszty poinformowała, że jednostki litewskie stopniowo posuwają się naprzód, zajmując kontrolowane do tej pory przez Łotwę terytoria w…
Treść dostępna dla prenumeratorów
Dołącz do naszej społeczności. Dzięki Twojej prenumeracie rozwijamy portal i publikujemy nowe artykuły.
