Skakał bękart po dyrwanie i wyburzył pomnik romantycznej Wileńszczyzny – wreszcie!

Słowem wstępu powinnam zaznaczyć, że wybrzmiewająca na początku frustracja na dotychczasową narrację względem Wileńszczyzny jest w pełni uzasadniona: zarówno w Akademii, jak i w przestrzeni literackiej, bez względu na pochodzenie autora (i Polacy z Wileńszczyzny, i Polacy-Koroniarze takich zabiegów się dopuszczają) o „Kresach” (w cudzysłowie, bo to filar polskiego języka kolonialnego, oznaczający polskie peryferie, dodatkowo pomijający wątek wielokulturowości i wielonarodowości terenu) mówi się – no właśnie – z perspektywy sentymentu, gloryfikacji i wizji utopii, która już nie tylko się przejadła, ale jest po prostu nieprawdziwa oraz niebezpieczna. Nie chodzi mi bynajmniej o to, że Wileńszczyzna nie jest przestrzenią romantyczną – bo jest – ale sprowadzanie jej tylko i wyłącznie do kwestii fantasmagorii jest zdecydowanie zniewagą zarówno dla literatury, tak i dla tematu.

Czytając książkę Skakał bękart po dyrwanie Tadeusza Tomaszewskiego ze świadomością realiów terenu odnajduje się w niej kwestie, które od lat są oczywiste, a przez obecny w literaturze dyskurs – często pomijane, bo nie pasują one do wyidealizowanej Wileńszczyzny. Warto tu także zdecydowanie wspomnieć o tym, że są to zjawiska korelujące z tymi mającymi miejsce obecnie – pomimo różnicy wieku między mną a autorem wynoszącej prawie pół wieku – opisywane w tej literackiej mozaice sytuacje w znacznej mierze korelują…