Ukochane kości. Z wizytą w barwnym świecie szarych bloków Kotryny Zylė

Kotryny Zylė w swojej powieści Ukochane kości zabiera nas w podróż do surrealistycznego świata Anny. Stopniowo poznajemy jej rolę społeczną, przywary i pragnienia oraz najpilniej skrywane sekrety, czując się w pewnym sensie jak dziennikarz, któremu przypada rola weryfikacji i periodyzacji wydarzeń w litewskich Poszyłajciach. Ułatwieniem są wprawdzie tytuły podrozdziałów, które wskazują na porę roku, wiek bohaterki lub pojawianie się wybranych postaci – zarówno bliskich jej sercu, jak i tych, których obecność wiąże się z wielkim żalem i niezgodą – jednak trudności przysparzają luki w czasie. Ma się wrażenie, że poza wskazanymi epizodami życie nie istnieje, rutyna je gubi.

Sama Anna dopiero zaznajamia się z magią, odkrywa tajniki wierzeń, między innymi przepisu na uzdrawiające naleśniki, co wywołuje u niej szok i odmienia dotychczasowy ogląd środowiska. Jej otoczenie jest bezwarunkowo oddane gusłom i ufa siłom wyższym, a na czele konstruowania mitycznego świata stoi Macierz, powierniczka wszystkich spraw mieszkańców, największy autorytet i symbol opiekuńczości. Nie wiadomo, w jakich okolicznościach pojawiła się w bloku, stając się jednocześnie jego patronką – dla mieszkańców ta informacja jest zbędna, wolą zaspokajać ciekawość związaną z bieżącymi sprawami i uczyć się sztuki godnych obchodów mnożących się uroczystości.

Powieść Ukochane kości wymusza na odbiorcy oswojenie się z fuzją tradycyjnego, wiejskiego krajobrazu opartego na przesądach z osiedlową rzeczywistością. Piwnice bloku pełnią funkcje rytualnych łaźni, sąsiedztwo w sposób kolektywny obchodzi wszystkie uroczystości i celebruje urodziny, pogrzeby i ważne rocznice, a podwórka wypełnia dziecięcy gwar, przeplatający się z hodowlą kur i innych zwierząt gospodarskich. Bohaterowie doskonale odnajdują się w świecie nieprzyjemnych zapachów, przaśnych świąt i ryzyka śmierci wskutek niedorzecznych wydarzeń. Poznajemy ich bez filtra, za to z wielką dozą ufności, że to właśnie oni zdołają uporządkować tę kuriozalną rzeczywistość. Zbieranie ziół, gorące kąpiele i przygotowywanie świątecznych posiłków to zadania integrujące społeczność, każdy wie, co do niego należy i jak ważne jest, by swoją pracę wykonał należycie, wszak niewidzialne siły mogą dać o sobie znać w każdej chwili.