Być sobą. O Bolesławie Biegasie i książce „Odmieniec” Natalii Fiedorczuk-Cieślak

Ludzie znajdujący się na szczycie i peryferiach krzywej Gaussa mogą być pewni bycia sobą. Każdy jest sobą. To jak powiedzieć o Ziemi, że jest planetą. Nie da się wyjść z siebie i być kimś innym. Można odgrywać różne role, wybrać nowy styl życia, zmienić fryzurę, ubranie, ale dalej jest się sobą. Bycie sobą jest bardzo popularne. A być sobą to wdrażać w życie świadomie, czasami wbrew powszechnym oczekiwaniom, wizję własnej osoby. Bez trudności można być sobą w środowisku wspierającym różnorodność, gościnnym, akceptującym i szanującym. Wtedy jest łatwo, przyjaźń, tolerancja. A w środowisku niesprzyjającym odmienności? Wówczas jest się zrównanym pod linijkę z większością albo jest się wygnańcem na obczyźnie. Ale niech żadne środowisko nie czuje się wyjątkowo. Nie! Nie ma na świecie w pełni bezpiecznego miejsca dla odmieńców. W tym, w którym przyszło nam żyć (ponoć najlepszym z możliwych) zawsze znajdzie się ktoś, kto wobec innego wykona nieuprzejmy gest, rzuci palące spojrzenie lub pośle pod nosem obelżywe słowo. Jest się więc normalnym albo można pożegnać się ze spokojnym życiem. Jest się swój albo obcy. Skazać kogoś na n i e n o r m a l n o ś ć bez skarg i odwołań – łatwizna. Przylepić piętnująca łatkę – prostota. Normalny. Inny. Ta dwuwymiarowość zniekształcająca istotę człowieka to źródło konfliktów i plagi hejtu, przelewających się przez ludzkie życia. Ale można tak żyć. Bolesław Biegas, tytułowy odmieniec, zmagał się z tym złem przez całe życie. Był odmieńcem w oczach innych, ale także w swoich. Akceptował ten los. Ale co to za los? Kim był Bolesław Biegas i czym charakteryzowała się jego odmienność?

Odmieniec to historia Bolesława Biegasa, polskiego rzeźbiarza, malarza i dramatopisarza, urodzonego pod koniec XIX wieku w niewielkiej wsi pod Ciechanowem, który znaczną część życia spędził we Francji. Biegas był artystą ochoczo nastawionym do eksperymentów na polu sztuki, odważnym, uważanym raz za geniusza, raz za beztalencie. Nigdy w pełni wolny. Był raczej milczkiem niż gadułą. Ale nie słowem chciał zawojować świat. Jego dzieła stworzone z mieszanki patosu i kiczu niektórych zachwycały, innych odrzucały. Tworzył, budował, wykuwał, zabarwiał, koloryzował, gryzmolił. W sztuce odnalazł sens życia, dążył, by po jego istnieniu pozostał ślad. Oczywiście ślad pozostawił, ale nie obeszło się bez ofiary. Wyjątkowy charakter, talent i indywidualność przypłacił otrzymaniem etykiety odmieńca.

Kierunkiem odkodowania odmienności Biesaga jest kontekst społeczny. Odmienność głównego bohatera powieści związana jest z klasowością, to klasa społeczna definiuje osobę artysty, ale nie bohater wybiera to kryterium oceny, a ludzie dookoła…