Instytut POLONIKA dba o polskie nagrobki w Helsinkach

Cmentarz Hietaniemi (po fińsku Hietaniemi hautausmaa, po szwedzku Sandudds begravningsplats) położony jest w dzielnicy Töölö w Helsinkach. Można powiedzieć, że to niejako „cmentarz prezydencki”. Znajdują się na nim nagrobki tak zasłużonych dla Finlandii osób jak Carla Gustafa Mannerheima, fińskiego dowódcy wojskowego, generała-lejtnanta Armii Imperium Rosyjskiego, marszałka Finlandii, a także jej prezydenta pod koniec II wojny światowej. Na cmentarzu pochowano także kontrowersyjnego prezydenta Urho Kaleva Kekkonena, w latach 1956-1981 fińską głowę państwa, jak również Juho Paasikiviego – szefa fińskiej delegacji prowadzącej negocjacje z ZSRR po „wojnie zimowej” w 1939 r., ambasadora w Moskwie, a później prezydenta państwa. Z innych prezydentów na cmentarzu możemy natrafić na nagrobek Juho Ståhlberga, profesora prawa Uniwersytetu Helsińskiego, współzałożyciela Fińskiej Narodowej Partii Postępowej, a także pierwszego w historii prezydenta Finlandii.

Cmentarz Hietaniemi tak naprawdę składa się z wielu części: można wyróżnić wśród nich duży cmentarz wojskowy, gdzie pochowano ofiary wojny zimowej  (1939–1940), kontynuacyjnej (1941–1944) oraz lapońskiej  (1944–1945). To właśnie w tej części cmentarza znajduje się grób nieznanego żołnierza, a także nagrobek marszałka Carla Gustafa Mannerheima. Obok tej części cmentarza znajdują się cztery inne nekropolie: żydowska, muzułmańska, a także cmentarz prawosławny. Na tym ostatnim swój ostatni spoczynek znalazło wielu przedstawicieli polskiej społeczności, która od XIX wieku zamieszkiwała Finlandię.

W grudniu 2018 roku zostały tam zakończone prace przeprowadzone nakładem Instytutu POLONIKA, instytucji powołanej w 2017 r. przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prowadzącej projekty o charakterze konserwatorskim, naukowo-badawczym, edukacyjnym i popularyzatorskim. Instytut POLONIKA opiekuje się m.in. starymi polskimi cmentarzami położonymi poza granicami kraju.

– W prawosławnej części cmentarza Hietaniemi znajduje się kilkanaście nagrobków polskich pochodzących z przełomu XIX i XX wieku. Są one pamiątką po niewielkiej grupie Polaków, przeważnie oficerów i urzędników, którzy osiedlili się w stolicy Wielkiego Księstwa Finlandii pod panowaniem rosyjskim. W związku z tym, że społeczność katolicka w Helsinkach była wówczas bardzo szczupła i nie dysponowała odrębnym cmentarzem, miejscowi Polacy byli chowani właśnie na cmentarzu prawosławnym, gdzie – wśród nagrobków rosyjskich – można znaleźć także nagrobki angielskie, francuskie czy greckie – pisze w swoim materiale przesłanym Przeglądowi Bałtyckiemu Instytut POLONIKA.

Na cmentarzu Hietaniemi znajduje się dwanaście grobów, w których spoczywają przedstawiciele fińskiej Polonii, w tym m.in. dyplomata Henryk Sokolnicki, ostatni poseł II RP w Finlandii, który po II wojnie światowej zdecydował się nie wracać do Polski Ludowej i został w Helsinkach (1891–1981), a także działacz polonijny Władysław Wnuk (1901-1990), prawdziwa „legenda” Polonii Fińskiej, która przez 68 lat należała do Zjednoczenia Polskiego w Helsinkach, a przez 39…