Jak Litwa znalazła się na celowniku Chin?

O przyjęciu przez Litwę twardej linii w stosunku do komunistycznych Chin i zwróceniu uwagi na demokratyczny Tajwan zdecydowały zarówno geopolityka, jak i polityka wewnętrzna. Szerzej patrząc, rosnące w siłę i coraz bardziej agresywne Chiny stały się najważniejszym zagadnieniem na porządku dziennym polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych. Litwa, dążąc do utrzymania zainteresowania USA i gwarancji bezpieczeństwa, nie chciała pozostawać na uboczu.

Litewski wywiad w ostatnich latach zaczął także odnotowywać coraz bardziej agresywne działania chińskich służb specjalnych wobec Litwinów. W 2019 roku po raz pierwszy o zagrożeniu ze strony chińskich szpiegów wspomniano w corocznym raporcie wywiadu. W tym samym czasie faktycznie wstrzymany został proces chińskich inwestycji w porcie w Kłajpedzie.

Po rozpoczęciu pandemii koronawirusa rząd Litwy zaproponował Światowej Organizacji Zdrowia zaproszenie Tajwanu do zgromadzenia międzynarodowego, a z inicjatywy konserwatystów (chodzi o partię Związek Ojczyzny-Litewscy Chrześcijańscy Demokraci – przyp. PB) szefowi Misji Tajpej w krajach bałtyckich została udostępniona sejmowa trybuna. Litwa zablokowała także udział chińskiego koncernu „Huawei” w rozwoju sieci 5G, a prześladowanie mniejszości ujgurskiej w Chinach zostało w rezolucji Sejmu uznane za ludobójstwo.

Te kroki rozdrażniły Chiny, chociaż w oczach komunistycznych władz żadne czerwone linie nie zostały jeszcze przekroczone – podobne decyzje podejmowały i inne kraje europejskie. Rządzący już wtedy konserwatyści, w tożsamości których szczególnie ważną rolę odgrywa czynnik antykomunistyczny, zdecydowali się jednak pójść dalej niż większość sojuszników.

Zerwanie z Pekinem

Lider partii (konserwatystów – przyp. PB) Gabrielius Landsbergis, który dopiero co objął stanowisko ministra spraw zagranicznych przystąpił do konsultacji z USA i partnerami europejskimi w sprawie wycofania się z platformy współpracy Chin i Europy Wschodniej „17+1”. O podjętej decyzji o wycofaniu po raz pierwszy poinformował brukselskie media w maju.

Zwracając się do europejskiego audytorium, Landsbergis starał się przekazać, że wycofując się Litwa kieruje się jednością i solidarnością UE. Urzędnicy Komisji Europejskiej nie raz krytykowali format „17+1”, twierdząc że Chiny, obiecując inwestycje tej grupie krajów, dążą do tego, by podzielić Europę, podczas gdy rzeczywiste korzyści ekonomiczne są niewielkie. Zarówno USA, jak i Niemcy zdecydowanie wsparły tę decyzję Litwy.

Ale już wtedy pojawili się krytycy – choć wciąż jeszcze stosunkowo nieliczni i niezbyt głośni – którzy wskazywali na dwustronne stosunki innych krajów europejskich z Chinami i sugerowali, żeby wycofywać się nie w pojedynkę, ale zebrawszy szerszą koalicję i zapewniwszy sobie alternatywę.

Komunistyczna chińska prasa, lojalna wobec reżimu, bagatelizowała te działania jako próby przypodobania się przez mały kraj Amerykanom. Już miesiąc później rząd Litwy potwierdził przekazanie szczepionek Tajwanowi. Chińska prasa, będąca przekaźnikiem nastrojów władz, wciąż…