Jan Ignacy Moll – mało znany poeta z początku XIX wieku, brat matki Emilii Plater

Na niewielki redakcyjny komentarz do jednej z jego książek, wydanej w Belgii w 1839 roku, żaden z badaczy wcześniej nie zwrócił uwagi. A tymczasem, odnotowano tam następujące: „Mademoiselle hrabina Emilia Plater, której matką była hrabina Anne de Moll, rodzona siostra autora, była bardzo przywiązana do tego ostatniego ze względu na jego podobieństwo do jej matki”[1]. Jak zobaczymy w dalszej części artykułu, Jan Ignacy Moll miał odegrać szczególną rolę w losach swojej siostry i siostrzenicy.

Student Uniwersytetu Wileńskiego

Anna Mohl, która później została żoną hrabiego Franciszka Ksawerego Broela-Platera i matką bohaterki powstania listopadowego, urodziła się w rodzinie sędziego ziemskiego inflanckiego Franciszka Mohla (wszyscy członkowie rodziny, oprócz Jana, zapisywali swoje nazwisko w formie „Mohl”). Miała ona co najmniej dwóch braci: Dionizego, sędziego ziemskiego inflanckiego, i Jana Ignacego, pisarza. Do rodziny należał majątek Imbrody, znajdujący się w granicach ówczesnej guberni wileńskiej (obecnie Imbradas na Litwie), a także Podgórze w okręgu dyneburskim guberni witebskiej (obecnie Podgurje na Łotwie).

Możliwe, że w jednym z tych majątków około 1780 roku urodził się Jan Ignacy Moll. W 1797 roku zapisał się on na studia w Szkole Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego (od 1803 roku – Cesarski Uniwersytet Wileński). Uczył się dobrze, w wielu dziedzinach był wyróżniającym się studentem. W latach 1797–1798, wśród znakomitych wykładowców Molla, był profesor literatury Filip Neriusz Golański, autor rozprawy „O wymowie i poezji” (1788), która do dziś uważana jest za jeden z głównych podręczników poetyki klasycyzmu. W 1798 roku, oprócz nauk humanistycznych, Moll wybrał także zajęcia z chemii. W latach 1798–1799, profesor Szymon Malewski, spośród studentów nauk przyrodniczych, wskazał czterech wyróżniających się studentów, wśród których znalazł się Jan Ignacy Moll[2].

Wiersze, tłumaczenia, dramaty

Po ukończenia studiów Jan Ignacy Moll zapewne mieszkał w Wilnie (w 1815 roku wymieniony został jako spadkobierca kamienicy przy ul. Subocz[3]). Moll zajmował się literaturą, nie zerwał też starych znajomości z profesorami Uniwersytetu Wileńskiego.

W 1806 roku w wileńskiej drukarni ojców pijarów wydał on swoją pierwszą książkę „Zabawki wierszem”^[4]. Książka ta z bardzo popularnym w tym czasie tytułem, składała się z dwóch części, liczyła łącznie 342 strony i była zbiorem różnych pod względem tematyki i poziomu prac. W 1807 roku Moll opublikował wiersz napisany z okazji powrotu do zdrowia lekarza, biologa i chemika, profesora Uniwersytetu Wileńskiego Jędrzeja Śniadeckiego^[5]. W tym samym roku opublikował kolejną książkę – tłumaczenie francuskiej tragedii Jeana Racine'a „Berenika”^[6].

Jednak głównym gatunkiem, w którym wolał pracować Jan Ignacy Moll był dramat. „Bibliografia polska” Karola Estreichera i słownik „Nowy…