Wschodniopruskie Muzeum Krajowe (Ostpreußisches Landesmuseum) zostało założone w 1987 roku i za zadanie miało upamiętniać historię, kulturę i krajobraz niemieckich terenów utraconych w wyniku II wojny światowej. W 1945 r. z Prus Wschodnich wypędzono tę część ludności niemieckiej, która nie zdążyła stamtąd uciec przed zbliżającą się Armią Czerwoną. Tereny te zasiedlono nowymi mieszkańcami – Warmię i Mazury polskimi i ukraińskimi przesiedleńcami, obwód kaliningradzki ludnością rosyjskojęzyczną, zaś okręg Kłajpedy Rosjanami i Litwinami. Do lat siedemdziesiątych w regionie mieszkała wciąż spora część ludności rodzimej, a więc Warmiaków i Mazurów, którzy później wyjechali masowo do Bundesrepubliki. Z kolei do zachodnioniemieckiej Dolnej Saksonii trafiło w 1945 r. wiele milionów wypędzonych ze wschodnich Niemiec, w tym także wielu Wschodnioprusaków. Rejon Lüneburgu nazywano nawet z tej racji „małymi Prusami Wschodnimi” („Klein-Ostpreußen”).
Prekursorem obecnej placówki muzealnej było powstałe w 1958 r., z inicjatywy tylżanina Hansa-Ludwiga Loeffkego, „Wschodniopruskie Muzeum Myśliwskie – Dziczyzna, Las i Konie” („Ostpreußische Jagdmuseum – Wild, Wald und Pferde“), które mieściło się na starówce. Wkrótce obiekt padł jednak ofiarą pożaru, w związku z czym otwarto go ponownie w 1964 r. przy Salzstraße. W 1978 r. muzeum wspomniał w swojej książce wybitny pisarz rodem z Ełku Siegfried Lenz. W 1987 r. doszło do ostatecznego przekształcenia wcześniejszego Wschodniopruskiego Muzeum Myślistwa w Krajowe Muzeum Wschodniopruskie, które posiada w swojej kolekcji dzieła niemieckiej graficzki, rzeźbiarki i malarki związanej z Królewcem Käthe Kollwitz (1867–1945), impresjonisty Lovisa Corintha pochodzącego z Tapiewa, obecnie Gwardiejsk (1858–1925), a także przedmioty należące do królewieckiego filozofa Immanuela Kanta (1724–1804), które przejęto w 2016 r. z Muzeum w Duisburgu. W 2024 r. będzie obchodzona trzechsetna rocznica urodzin Kanta.
– Wschodniopruskie Muzeum Krajowe jest ważnym ambasadorem kultury europejskiej – powiedziała podczas otwarcia placówki niemiecka minister kultury Monika Grütters (CDU). Według niej należy twórczo zmierzyć się z niemieckim dziedzictwem w Europie Środkowej i Wschodniej, a także koncentrować się na tym, co łączy narody w tym regionie. Dzięki temu łatwiej będzie pokonać kryzysy i konflikty. Dyrekcja muzeum zachęca obecnie zwiedzających możliwością „zbadania bursztynu w miejscowym laboratorium”, „zajrzenia z wysokiego miejsca w rozległe lasy dawnych Prus Wschodnich”, „obserwacji drogi Prus do Rzeszy Niemieckiej”, wysłuchania opowieści o losie wypędzonych w 1945 r., a także poznania słynnej rasy koni z Trakenów (Trakehner Pferde). Z okazji otwarcia nowej ekspozycji muzeum zaprasza przez najbliższe dni i tygodnie na specjalne wydarzenia związane z muzyką, opowieściami i grami.
Muzeum Wschodniopruskie jest zarządzane przez Fundację Kulturalną Prus Wschodnich (Ostpreußische Kulturstiftung). Jest finansowane na poziomie federalnym, jak również landowym (wspiera je land Dolna Saksonia, obecnie rządzony przez „wielką koalicję” SPD i CDU). Renowacja muzeum kosztowała sześć milionów euro. Do 2022 r. Dolna Saksonia chce dołożyć jeszcze do tego projektu kolejne dwa miliony.
Cennik muzeum i mapa Lüneburga: www.ostpreussisches-landesmuseum.de/besuch/.
