Kolegium Jezuitów i kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Pińsku. Zdj. Narodowe Archiwum Cyfrowe.

Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu

Powstała w 1925 roku z części terytoriów diecezji wileńskiej oraz mińskiej. W większości zamieszkana była przez prawosławnych, katolicy stanowili niewiele ponad szóstą część jej mieszkańców. Na czele diecezji w okresie międzywojennym stali charyzmatyczni biskupi Zygmunt Łoziński i Kazimierz Bukraba. Mimo tego, że „dobrze się zapowiadała”, diecezja pińska przetrwała w praktyce zaledwie 14 lat, do agresji sowieckiej na Polskę. W 1945 roku została podzielona na części polską i białoruską, jej część funkcjonująca w Polsce nosiła nazwę „diecezji w Drohiczynie”. Diecezja na Białorusi odrodzić się mogła dopiero po rozpadzie Związku Sowieckiego.

Marek Hałaburda
Marek Hałaburda
|

Jubileusz stulecia utworzenia diecezji pińskiej staje się szczególnym momentem, by zastanowić się nad historią Kościoła katolickiego na Polesiu oraz nad jego bogatym dziedzictwem wypracowanym w okresie międzywojennym.

Diecezja zdominowana przez prawosławnych

Diecezja ze stolicą w Pińsku została powołana do życia bullą papieża Piusa XI Vixdum Poloniae Unitas z 28 października 1925 roku jako sufragania zorganizowanej w tym samym czasie metropolii wileńskiej.

Utworzono ją z części terytorium diecezji wileńskiej oraz części diecezji mińskiej, pozostałej w granicach międzywojennej Polski. Nowo powstała diecezja zajmowała 50 424 km2 powierzchni i pod tym względem ustępowała jedynie archidiecezji wileńskiej liczącej po przeprowadzonej reformie 53 960 km2.

Od północy graniczyła z archidiecezją wileńską i diecezją łomżyńską, na zachodzie z diecezją podlaską, na południu z diecezją łucką, wschodnia zaś granica przebiegała wzdłuż granicy państwowej z ZSRS. Jej terytorium rozciągało się na terenie trzech przedwojennych województw: poleskiego (w przeważającej większości), nowogródzkiego (kilka powiatów w całości lub częściowo) i białostockiego (część powiatu bielskiego). Obszar ten zamieszkiwała ludność zróżnicowana etniczne i religijnie: Białorusini, Polacy, Ukraińcy, Żydzi, Rosjanie.

Pod względem wyznaniowym najliczniejszą grupę tworzyli tutaj prawosławni (około 1 252 000, a więc 71,2% mieszkańców diecezji). Drugą pod względem wielkości grupę wyznaniową stanowili katolicy wszystkich obrządków (około 303 356 – 17,2%). Kolejną w…

🔒Widzisz tylko 14% tekstu. Cała historia jeszcze przed Tobą.

Prenumeruj, wspieraj i czytaj bez ograniczeń!

Dołącz do naszej społeczności. Dzięki prenumeracie rozwijamy portal i publikujemy nowe artykuły.

Popularny

Patron

17 zł miesięcznie

  • Dostęp do 1190+ tekstów Premium
  • 100 Monet na start i 15 co miesiąc
  • 5% stałej zniżki w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Wspierasz niezależne dziennikarstwo!
Największe wsparcie

Przyjaciel

27 zł miesięcznie

  • Dostęp do 1190+ tekstów Premium
  • 200 Monet na start i 30 co miesiąc
  • 10% stałej zniżki i bezpłatna dostawa w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Dzięki Tobie możemy się rozwijać!
Najbardziej korzystny

Roczna

149 zł rocznie

  • Dostęp do 1190+ tekstów Premium
  • 100 Monet na start i co roku
  • 5% zniżki w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Wspierasz niezależne dziennikarstwo!

Na zawsze

799 zł jednorazowo

  • Dożywotni dostęp do wszystkich tekstów Premium
  • 500 Monet na start
  • 5% zniżki w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Dzięki Tobie możemy się rozwijać!
Szczegółowe porównanie wszystkich wariantów

Czytelnicy o Przeglądzie Bałtyckim

Bardzo podoba mi się Wasza strona. Są na niej bardzo ciekawe artykuły o regionie, małych miastach i kulturze, którymi bardzo się interesuję. Pomaga mi ona również w nauce polskiego :) Dziękuję!

Andre, Student, Kowno
Obserwuj w Google + Preferowane źródło w Google
Jak cytować ten artykuł

Przypis polski

M. Hałaburda, Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu, „Przegląd Bałtycki”, 21.12.2025, https://przegladbaltycki.pl/?p=24608.

APA 7

Hałaburda, M. (2025, December 21). Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu. Przegląd Bałtycki. https://przegladbaltycki.pl/?p=24608

W tekście:

(Hałaburda, 2025)

Chicago

Przypis

Marek Hałaburda, “Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu,” Przegląd Bałtycki, December 21, 2025, https://przegladbaltycki.pl/?p=24608.

Bibliografia

Hałaburda, Marek. “Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu.” Przegląd Bałtycki, December 21, 2025. https://przegladbaltycki.pl/?p=24608.

BibTeX

@article{halaburda2025pb24608,
  author       = {Hałaburda, Marek},
  title        = {{Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu}},
  journal      = {Przegląd Bałtycki},
  entrysubtype = {newspaper},
  year         = {2025},
  month        = dec,
  url          = {https://przegladbaltycki.pl/?p=24608},
  langid       = {polish},
}

RIS

TY  - NEWS
AU  - Hałaburda, Marek
TI  - Sto lat diecezji pińskiej. Biskupstwo działające nie tylko na Polesiu
T2  - Przegląd Bałtycki
PB  - BALTIC MEDIA Kazimierz Popławski
PY  - 2025
DA  - 2025/12/21
UR  - https://przegladbaltycki.pl/?p=24608
LA  - pl
AB  - Powstała w 1925 roku z części terytoriów diecezji wileńskiej oraz mińskiej. W większości zamieszkana była przez prawosławnych, katolicy stanowili niewiele ponad szóstą część jej mieszkańców. Na czele diecezji w okresie międzywojennym stali charyzmatyczni biskupi Zygmunt Łoziński i Kazimierz Bukraba. Mimo tego, że „dobrze się zapowiadała”, diecezja pińska przetrwała w praktyce zaledwie 14 lat, do agresji sowieckiej na Polskę. W 1945 roku została podzielona na części polską i białoruską, jej część funkcjonująca w Polsce nosiła nazwę „diecezji w Drohiczynie”. Diecezja na Białorusi odrodzić się mogła dopiero po rozpadzie Związku Sowieckiego.
ER  -

Podobne artykuły