LNG nad wschodnim Bałtykiem

Pierwszy, funkcjonujący terminal do odbioru LNG to litewski obiekt stacjonujący w Kłajpedzie. „Stacjonujący” – ponieważ chodzi o pływający obiekt do magazynowania i regazyfikacji LNG (FSRU) czyli statek, na którym można zamienić gaz odebrany od dostawcy z postaci płynnej na gazową. Nazywa się on Niepodległość, ponieważ w przekonaniu Litwinów zapewni im prawdziwą niezależność od dostaw gazu z Rosji, które do tej pory stanowiły sto procent portfela zamówień. Obecnie przepustowość terminalu wynosi 1 mld m³, w przyszłości ma powstać naziemny terminal LNG o przepustowości 5 mld m³. Ma to znaczenie polityczne, bo Wilno oskarża Rosję o nieuczciwą manipulację ceną gazu ziemnego. Jednak aby było to możliwe, musiałyby się zmienić realia rynkowe, które utrudniają funkcjonowanie nawet małemu FSRU.

Gaz dostarcza norweski Hoegh LNG. Jednostka została wydzierżawiona na 10 lat. Po tym okresie Litwini zdecydują czy chcą jej używać nadal. Początkowo do Kłajpedy może przypływać maksymalnie 0,5 mld m3 rocznie. Litwinom nadal brakuje odpowiedniej ilości połączeń gazowych, nie posiadają także magazynów do składowania surowca z FSRU. Dlatego chcą go słać do Łotwy (podziemny magazyn Inčukalns). Planują również uruchomić sprzedaż małoskalową w regionie. Kłajpedzki obiekt jest jednak obciążeniem. Ze względu na spadek cen ropy naftowej, który pociągnął za sobą obniżkę cen gazu od Gazpromu, który w kontraktach długoterminowych jak ten z Litwą, jest uzależniony od ceny czarnego surowca. Litwini muszą przezwyciężyć te problemy, aby ocalić główny atut FSRU czyli poprawę bezpieczeństwa energetycznego kraju poprzez umożliwienie wyboru dostawcy. Spełnił on już swoje zadanie. W kontrakcie dla Litwy gaz staniał z 374 euro (394,1 USD) za 1000 m³ w 2014 roku do 240 euro (252,9 USD) za tę samą ilość na początku 2015 roku. Teraz poprawia pozycję negocjacyjną Litwy w arbitrażu w Sztokholmie przeciwko Gazpromowi.

Litewski terminal LNG nie ma dużego znaczenia dla Polski. Planowane połączenie gazowe Polska-Litwa (GIPL) posłuży raczej do eksportu gazu przez Polskę do Litwy, a nie w przeciwnym kierunku. Ma powstać przed końcem tej dekady. Premier Litwy Algirdas Butkevicius poinformował co prawda, że Wilno zdecydowało o budowie drugiego obiektu do odbioru gazu skroplonego w Kłajpedzie, ale być może Litwini zdecydują się na oddanie FSRU Norwegom, bo dzięki przepustowości 2,3 mld m³ rocznie GIPL da im możliwość importowania całego potrzebnego wolumenu przez terytorium polskie, czyli na przykład z giełdy niemieckiej.

LNG nad Zatoką Fińską

W basenie Bałtyku mają powstać także dwa inne terminale – w Estonii i Finlandii. Większy terminal, o znaczeniu regionalnym ma powstać w Finlandii. Drugi, mniejszy ma zapewnić dostawy Estończykom. Estońskie LNG, według projektu spółki Port Talliński, ma powstać w podstołecznym porcie Muuga do 2017 roku. Realizacja projektu ma kosztować około 20 milionów euro. Chociaż Helsinki i Tallinn podpisały umowę w tej sprawie, to nie wiadomo czy dojdzie do budowy obiektów. Pierwszeństwo dla Komisji Europejskiej ma budowa rurociągu Balticconnector, który połączy oba rynki gazu. Bruksela zapewniła już 75 procent jego finansowania dzięki czemu gazociąg ma powstać do 2019 roku. Obiecała też do 40 procent dla nowego gazoportu w Estonii lub Finlandii. Ze względu na deklarację budowy dwóch terminali, trudno jednak ocenić jak będzie wyglądało ich finansowanie. Cały projekt składający się z gazociągu, dodatkowych połączeń (m.in. pozwalających magazynowanie gazu w Inčukalns) oraz dwóch terminali ma kosztować około 500 mln euro.

Projekty rosyjskie

Trzeci terminal LNG ma powstać w rosyjskim porcie Ust-Ługa. Rosyjski Gazprom poszukuje obecnie partnera do projektu Baltic LNG wartego bilion rubli. Projekt zakłada budowę terminala o przepustowości 10 mln ton rocznie z możliwością zwiększenia jej o połowę, do 15 mln ton. Pierwsze dostawy zaplanowano na ostatni kwartał 2020 roku. Jednakże ze względu na zachodnie sankcje odcinające Rosjan od kapitału, inwestycje w sektorze gazu skroplonego w Rosji stoją pod znakiem zapytania.

Kolejnym problemem jest konieczność budowy rurociągu wysokiego ciśnienia, który dostarczyłby…