„Ryga bezradna”? Pod koniec kwietnia wybory do stołecznego samorządu na Łotwie

Jeszcze wiosną 2017 r. koalicja Socjaldemokratycznej Partii „Zgoda” i miejskiego ugrupowania „Honor Służyć Rydze”, na którą głosowali głównie rosyjskojęzyczni, zdołała zdobyć ponad połowę głosów wyborców i ponad połowę mandatów radnych. – Teflonowemu Niłowi Uszakowowi chyba nic nie zaszkodzi – denerwowali się prawicowi konkurencji z partii „łotewskich”, wskazując, że mimo wielu afer i dwuznacznych sytuacji w radzie miejskiej Rygi, ten rosyjskojęzyczny, sympatyczny polityk (z dobrym angielskim i studiami na Zachodzie) po raz trzeci z łatwością uzyska funkcję mera (na Łotwie, inaczej niż na Litwie, merów nie wybiera się w wyborach bezpośrednich, wybierają ich rady).

Afera z polską spółką w tle

Tymczasem sprawy posypały się bardzo szybko. Afera korupcyjna w Rydze wybuchła w grudniu 2018 r. Na czołówki gazet trafiła (goszcząca tam skądinąd także wcześniej) spółka samorządowa „Rīgas Satiksme” („Transport Ryski”), opanowana przez działaczy rządzącej koalicji. Jak donosiły media w okresie od 2013 do 2016 r. (gdy Rygą rządził Nił Uszakow, jego zastępcą był zaś Andris Ameriks, lider koalicyjnej partii „Honor Służyć Rydze”) do ryskich samorządowców miało trafić 800 tys. euro łapówki za ustawienie przetargów na miejską komunikację (autobusy, trolejbusy i tramwaje). W akcji zorganizowanej przez polskie i łotewskie służby w grudniu 2018 r. zatrzymano sześć osób, wśród nich odpowiedzialnego za przetargi dyrektora „Rīgas Satiksme” Leonas Bemhensa, Igorsa Volkinšteinsa, dyrektora Departamentu Infrastruktury, Konserwacji oraz Rozwoju urzędu miejskiego w Rydze, a także Aleksandrsa Krjačeksa, członka zarządu partii „Honor Służyć Rydze”, będącego jednym z donorów na rzecz Socjaldemokratycznej Partii „Zgoda”. Jak informowały polskie media, łapówka w wysokości 800 tys. euro miała być „wyprana” przez łańcuszek podstawionych spółek z Łotwy, Cypru, Hongkongu i Chin. W związku z aferą aresztowano także wiceprezesa polskiego „Solarisa” Zbigniewa P. oraz dyrektora handlowego Krzysztofa K. W korupcyjny skandal zamieszana została także czeska spółka „Škoda”.

17 grudnia 2018 r. ze stanowiska odszedł wieloletni wicemer Andris Ameriks, podkreślając, że afera to uderzenie w reputację ugrupowania „Honor Służyć Rydze”. Ameriksa nagrano jak spotyka się w Mińsku z biznesmenem Mārisem Martinsonsem, w międzyczasie aresztowanym w sprawie „Rīgas Satiksme”. 30 stycznia pracownicy biura antykorupcyjnego KNAB przeszukali biuro i mieszkanie Niła Uszakowa. Trzy razy głosowano w radzie miejskiej Rygi nad odwołaniem mera, jednak koalicyjnej większości za każdym razem udawało się go obronić (od wyborów 2017 r. rządząca koalicja dysponowała większością 32 z 60 radnych, później ta większość szybko zaczyna się pruć).

Ucieczka do przodu i rozwiązanie rady

Dwóch politycznych przyjaciół – Uszakow i Ameriks – postanowiło zatem ratować się „ucieczką do przodu”. W lutym 2019 r.…