Rimantas Miknys: Dzięki obchodom stulecia niepodległości Litwini poczuli, że „państwo to my”

Rimantas Miknys urodził się w 1958 roku. W 1981 roku ukończył studia w Wileńskim Instytucie Pedagogicznym (obecnie Litewski Uniwersytet Edukologiczny), w 1993 uzyskał stopień doktora. Po ukończeniu studiów pracował w Instytucie Filozofii, Socjologii i Prawa Akademii Nauk Litewskiej SRS. Od 1986 roku jest pracownikiem naukowym Instytutu Historii Litwy, był kierownikiem Działu Historii XIX wieku i zastępcą dyrektora ds. naukowych. Od 2008 roku pełni funkcję dyrektora Instytutu. Zajmuje się m.in. historią litewskiego społeczeństwa na przełomie XIX i XX w. Jest autorem licznych publikacji naukowych.

Poniżej pierwsza część rozmowy z dr. Rimantasem Miknysem dotycząca tegorocznych obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości przez Litwę. Zapraszamy do lektury drugiej części – dotycząca oceny postaci prezydenta Antanasa Smetony.

W tym roku Litwa obchodzi 100-lecie odzyskania niepodległości. Czy na Litwie panuje jeszcze świąteczna atmosfera, czy jednak obchody już się skończyły?

Moim zdaniem to pewien paradoks: atmosfera rocznicowa panuje w mediach, natomiast w życiu codziennym panuje nie w Wilnie, ale na prowincji, w takich miastach, jak Poniewież czy Telsze. Tam nie przywiązano się tak bardzo do daty 16 lutego. W Wilnie odbyły się uroczystości tuż przed i po 16 lutego, a potem jednak zapadła cisza. Zwykły człowiek uczestniczy jednak w tych emocjach i dyskusjach za pośrednictwem mediów, telewizji. Myślę, że będzie to trwać przez cały rok, podobne fale nadejdą jeszcze w lipcu i wrześniu.

Z czym to będzie związane?

Głównie z tym, że w lipcu odbędzie się Święto Pieśni (święto odbywało  się od 30 czerwca do 6 lipca – przyp. aut.), w którym będzie uczestniczyć masa ludzi. To będzie wspólne świętowanie całej wspólnoty Litwinów, bo przyjadą tam ludzie z emigracji: Stanów Zjednoczonych czy Australii. Odbywać się to będzie nie tylko w Wilnie, ale także w Kownie, a niektóre grupy z emigracji odwiedzą swoje rodzinne miasta, z których się wywodzą i tam będą dawać swoje koncerty.

A dlaczego wrzesień?

We wrześniu przewiduje się dużo konferencji, seminariów, nie tylko akademickich. Organizują je i Sejm, i samorządy, i różne instytucje. Związane jest to z tym, że w listopadzie 1918 roku, kiedy upadła Rzesza Niemiecka, na Litwie zaczęły działać struktury państwowe. I teraz każda instytucja państwowa, np. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, przygotowuje się do świętowania swojego własnego stulecia. Kolejna okazja to rocznica odezwy premiera Litwy Mykolasa Sleževičiusa z grudnia 1918 roku nawołującej obywateli Litwy do obrony ojczyzny. Na to wezwanie stawiło się ok. 10-12 tys. mężczyzn, z których zaczęto formować wojsko litewskie. Będą lokalne obchody w miejscach walk i przy grobach tych, którzy zginęli…