Nie tylko Cmentarz Centralny. Szczecińskie nekropolie

Nowi polscy mieszkańcy nie czuli się spadkobiercami dziedzictwa kulturowego szczecinian, do śladów niemczyzny odnosili się z pogardą bądź obojętnością. W ciągu powojennych lat wiele z dawnych szczecińskich cmentarzy, zwłaszcza na peryferiach miasta, zostało zapomnianych, zarosło krzakami i drzewami. Inne zamieniono na parki lub skwery i teraz już sami mieszkańcy Szczecina nie zawsze wiedzą, że dany park czy skwer to dawne miejsce pochówku. I tylko aleje drzew przypominają, że były tu cmentarze.

Cmentarz z pięknym widokiem

Warto odwiedzić cmentarz rozciągający się w dzielnicy Stołczyn, przy ulicy Nehringa. Mało kto o nim wie, a przecież to najładniej położony cmentarz w całym Szczecinie: leży wysoko, na nadodrzańskiej skarpie. Widać stąd taflę Jeziora Dąbie i porośnięte lasem wyspy oddzielające jezioro od Odry. Coś pięknego!

Cmentarz dla mieszkańców wsi Stołczyn powstał zapewne w połowie XIX wieku. Po II wojnie światowej, do 1949 roku, swoich zmarłych chowali tu polscy osadnicy. Potem popadł w zapomnienie: poniemieckie nagrobki poprzewracano, teren porósł chaszczami, złaziły się tu na libacje miejscowe pijaczki. Dopiero pod koniec XX wieku radny ze Stołczyna, Marek Bączkowski, rzucił pomysł doprowadzenia cmentarza do porządku. Krzaki wycięto, ustawiono ławki, podniesiono obalone nagrobki, ciała 10 pochowanych tu Polaków ekshumowano i przeniesiono na Cmentarz Centralny. Cmentarz stał się parkiem, rosną tu piękne kasztanowce, lipy jesiony i modrzewie, ilekroć tu jestem, widzę tu spacerujące matki z dziećmi. Przy wejściu na cmentarz stoi tablica ku czci pochowanych tu pionierów Szczecina. A nieco dalej uwagę przyciąga piękny kuty płotek grobowy, w stylu secesyjnym, z motywem liści. Że też złomiarze mu darowali! Ciekawe, że na niektórych poniemieckich grobach  rodzinnych przy danej osobie widnieje tylko data urodzin. Ale skąd widocznie chcący  zostać pochowanym Niemcy mieli wiedzieć, że zostaną wysiedleni? I że nie dane będzie im spocząć w rodzinnych stronach, na Stołczynie? Niestety, na chuliganów nie ma chyba rady, obecnie niektóre nagrobki znów są przewrócone. Razi też postawiony tu stół do gry w ping-ponga. To jednak pewna niestosowność.

Uwagę przykuwa grób Arthura Beckera i Paula Kolbe – imponuje prostotą i powściągliwością. To tylko potężna, z grubsza tylko obrobiona granitowa płyta, z wyrytymi imionami i nazwiskami zmarłych oraz datą śmierci. Zagadką jest, co łączyło tych dwóch mężczyzn o różnych nazwiskach, skoro pochowano ich razem. Możliwe, że okoliczności śmierci, bo obaj zmarli w tym samym, 1940 roku.

Wzruszający jest pomnik zmarłego w 1931 roku dziesięcioletniego Rudiego Priera. Na pomniku widnieje pięknie wykonana w modernistycznej manierze płaskorzeźba – ukazuje złamaną różę i stylizowane słońce z promieniami. Poniżej umieszczono wierszowane…