Odkrywanie estońskiej natury. Wspomnienia z Viljandi

Nasze polskie opinie o Estonii i jej mieszkańcach to często związane ze sobą skrawki prawdy i zniekształconych w „głuchym telefonie” przekazów.

Estończycy to są podobni do Rosjan, nie? Estoński język to podobny do rosyjskiego chyba – stwierdziła pani Jasia z beskidzkiej wsi, która latem 2016 roku pracowała na stołówce w ośrodku wypoczynkowym. Poznałem ją przy okazji kierowania młodzieżową grupą kolonistów. Pani Jasi można się nie dziwić – cokolwiek jej się kojarzy z dawnymi republikami radzieckimi to Rosja. Zresztą zdanie, że Estończyk jest radosny, rozmowny i towarzyski „tak jak Rosjanie” usłyszałem później jeszcze kilkukrotnie.

Wydaje mi się, że oni są trochę tacy zamknięci, chłodni, mało rozmowni, tacy jak Finowie – próbował zgadywać Przemek. Tutaj przyjął słuszny tok analogii – skoro język estoński i fiński są z jednej rodziny, to też mentalność narodów jest podobna.

Estończyka nigdy nie możesz zmusić do niczego w rozmowie. Zazwyczaj sam musi najpierw przemyśleć sprawę, a potem może nam przytaknie lub nie – tłumaczyła mi Lucka, Czeszka mieszkająca w Tartu. Łatwo ich zdominować w rozmowie, ale Estończyk swoje wie. Zresztą estońska rozmowa to niezbędne minimum słów, bez przestrzeni na kurtuazję nawet przy przypadkowym spotkaniu – przywitanie, uśmiech i w drogę.

***

Przypominam sobie pierwsze dni w Estonii. Przyjechałem dokładnie 1 września 2016 roku. Było piątkowe popołudnie. Symboliczna data, ale wtedy po prostu oficjalnie zaczynał się mój 12-miesięczny wolontariat EVS w lokalnym Centrum Młodzieżowym. Kierowniczka Ege razem z Helen zakwaterowały mnie w nowym mieszkanku, w secesyjnej willi w sercu miasteczka. Byłem onieśmielony i bałem się cokolwiek powiedzieć. Dziewczyny odprowadziły mnie do nowego domu, rozmawiając między sobą w niezrozumiałym języku. Odchodząc zapowiedziały, że wrócą po mnie o 22, pójdziemy do najsłynniejszego miejscowego baru Romaan. Przyjmowałem wszystkie informacje potulnym kiwaniem głową, bez głębszego zastanowienia. 22, późno. Szybko nauczyłem się, że Estończycy wcześniej niż o 21 nie wybierają się „na miasto”. Nie oznacza to jednak, że siedzą później do białego rana (a taki biały ranek zimą bywa po 9, a latem już przed 3). Nawet w stolicy Estonii większość barów zamyka się około 3 w nocy, a w małym Viljandi przesiaduje się w lokalach do pierwszej, maksymalnie drugiej.

Ale miało być o pierwszych dniach w Estonii i pierwszych spotkaniach z ludźmi. Viljandi to stolica regionu – jest tu centrum handlowe, kilka barów, uczelnia wyższa, muzeum, galeria sztuki, kino. Przyjechałem tu nie znając nikogo, zanim zdobyłem przyjaciół prowadziłem stereotypowo estońskie życie, w którym znaczą część wolnego czasu zajmują spacery i wędrówki. Estończyk…