Poezja wolności znad Bałtyku. O tomikach poetek i poetów z krajów regionu Morza Bałtyckiego nominowanych do Nagrody Literackiej Europejski Poeta Wolności. Część I

Na początku każdej nowej edycji konkursu drogą losowania wybierano siedem europejskich państw (w ostatniej edycji – osiem). To właśnie z nich mieli pochodzić autorzy i autorki, których tomiki – wydane w kraju rodzimym na przestrzeni kilku ostatnich lat – miały być zgłaszane do konkursu przez tłumaczki i tłumaczy. Jury Nagrody, w którego skład wchodzą zawsze wybitni przedstawiciele sztuki i literatury, spośród nadesłanych propozycji wybierało do finału po jednym tomiku z każdego kraju. Wszystkie finałowe tomiki zostały wydane w wersji dwujęzycznej – w języku oryginału i w polskim przekładzie – w serii poetyckiej Europejski Poeta Wolności, w pierwszych edycjach nakładem wydawnictwa Słowo/Obraz Terytoria, a później przez gdański Instytut Kultury Miejskiej. Zwycięski tomik ogłasza się w trakcie uroczystej gali w ramach Festiwalu Europejski Poeta Wolności w Gdańsku.

Od początku istnienia konkursu wydano już po jednym tomiku z każdego kraju europejskiego, w tym z państw regionu Morza Bałtyckiego – Litwy, Łotwy, Estonii, Niemiec, Rosji, Polski oraz Danii, Szwecji, Finlandii, a także – nieleżących bezpośrednio nad Bałtykiem, ale związanych z regionem kulturowo – z Norwegii i Islandii. Kim są poetki i poeci z tych krajów i co odnajdziemy w ich tomikach? W części I artykułu przyjrzymy się tomikom twórców z krajów bałtyckich, Niemiec, Rosji i Polski.

Rok 2012: Poeta Wolności z Niemiec

W roku 2012 Nagrodę Literacką Europejski Poeta Wolności zdobył tomik niemieckiego poety Dursa Grünbeina pod tytułem Mizantrop na Capri (Der Misanthrop auf Capri) w tłumaczeniu Andrzeja Kopackiego. Durs Grünbein (ur. 1962) cieszy się w Niemczech opinią jednego z najwybitniejszych poetów swojego pokolenia. To autor wielu tomików poetyckich, tłumacz Ajschylosa i Seneki, laureat ważnych nagród literackich, m.in. prestiżowej Nagrody im. Georga Büchnera (1995). W 2010 roku w Polsce ukazał się zbiór historycznoliterackich esejów jego pióra pod tytułem Wulkan i wiersz w przekładzie Jakuba Ekiera (Instytucja Kultury Ars Cameralis Silesiae Superioris, Katowice 2010). Jury Nagrody Europejski Poeta Wolności, przyznając zwycięski laur Dursowi Grünbeinowi, doceniło w jego poezji nowatorskie podejście do kultury antycznej, które pozwala odsłonić oraz opisać problemy i niebezpieczeństwa współczesności. Czytając wiersze z tomu Mizantrop na Capri trudno nie odnieść wrażenia, że autor odbywa podróż w przeszłość, by odnaleźć klucz do teraźniejszości. Grünbein czerpie pełnymi garściami z bliskiej jego sercu kultury antycznej. Podmiot liryczny w jego utworach próbuje odnaleźć język do opisania współczesnych zjawisk, które niejednokrotnie go przerastają lub prowokują do refleksji. Nie boi się sięgnąć po wzorce z kultury starożytnej, które okazują się wciąż żywe i aktualne.

„Berlin, przełom tysiącleci, budzisz się,…