Poezja wolności znad Bałtyku. O tomikach poetek i poetów z krajów regionu Morza Bałtyckiego nominowanych do Nagrody Literackiej Europejski Poeta Wolności. Część II

Na początku każdej nowej edycji konkursu drogą losowania wybierano siedem europejskich państw lub osiem europejskich państw. To właśnie z nich mieli pochodzić autorzy i autorki, których tomiki – wydane w kraju rodzimym na przestrzeni kilku ostatnich lat – mogły być zgłaszane do konkursu przez tłumaczki i tłumaczy. Jury Nagrody, w którego skład wchodzą zawsze wybitni przedstawiciele sztuki i literatury, spośród nadesłanych propozycji wybierało do finału po jednym tomiku z każdego kraju. Wszystkie finałowe tomiki zostały wydane w wersji dwujęzycznej – w języku oryginału i w polskim przekładzie – w serii poetyckiej Europejski Poeta Wolności, w pierwszych edycjach nakładem wydawnictwa Słowo/Obraz Terytoria, a później przez gdański Instytut Kultury Miejskiej. Zwycięski tomik ogłasza się w trakcie uroczystej gali w ramach Festiwalu Europejski Poeta Wolności w Gdańsku.

Od początku istnienia konkursu wydano już po jednym tomiku z każdego kraju europejskiego, w tym z państw regionu Morza Bałtyckiego – Litwy, Łotwy, Estonii, Niemiec, Rosji, Polski oraz Danii, Szwecji, Finlandii, a także – nieleżących bezpośrednio nad Bałtykiem, ale związanych z regionem kulturowo – z Norwegii i Islandii. Kim są poetki i poeci z tych krajów i co odnajdziemy w ich tomikach? W części II artykułu przyjrzymy się tomikom twórców z krajów nordyckich.

Rok 2010: szept lasu ze Szwecji

W pierwszej edycji konkursu w 2010 roku Nagrodę Literacką Europejski Poeta Wolności zdobył białoruski poeta Uładzimier Arłoŭ za zbiór wierszy Prom przez kanał La Manche w tłumaczeniu Adama Pomorskiego, natomiast wśród ośmiu finałowych książek znalazł się również tomik szwedzkiej autorki Birgitty Lillpers pod tytułem Zniknąć albo wejść (Nu försvinner vi eller ingar) w przekładzie Anny Topczewskiej. Birgitta Lillpers (ur. 1958) pochodzi z Orsy w Szwecji. Debiutancki tomik poetycki wydała 1982 roku, a w 2019 roku ukazał się już czternasty. Jest również autorką kilku powieści, z powodzeniem działa także na polu muzyki i fotografii. Zdobyła wiele nagród literackich, m.in. słynną De Nios Stora Pris (Wielkiej Nagrody Poetyckiej Stowarzyszenia Dziewięciu, 2008).

Zniknąć albo wejść to pierwszy tomik poetycki Birgitty Lillpers przełożony na język polski. Głównym jego motywem jest las. Symbolizuje on całość, której człowiek staje się częścią, ilekroć zdecyduje się przekroczyć granicę między drzewami. Trudno nie zwrócić uwagi na ogromny szacunek, z jakim autorka – podobnie jak inni twórcy z krajów kultury skandynawskiej, których tomiki zostały wydane w serii Europejski Poeta Wolności – odnosi się do przyrody. Natura jest tu źródłem natchnienia i refleksji. Stanowi nie tylko cel podróży, ale jest nieodłącznym elementem codzienności, która bywa dla poetki kopalnią…