Odrodzona wspólnota. Obchody uroczystości 500-lecia reformacji w Grodnie

Kościół ewangelicko-augsburski w Grodnie, powszechnie nazywany tu "kirchą", jest jedynym czynnym historycznym kościołem luterańskim w kraju i stanowi niewątpliwie centrum wspólnoty luterańskiej. Historycznie wspólnota niemiecka w Grodnie jest obecna od XV wieku, początkowo byli to głównie robotnicy i rzemieślnicy z terenów Prus Wschodnich. W XVIII wieku do nich dołączyli przybysze z Saksonii (głównie katolicy), a wraz z rozwojem manufaktur i handlu – rzemieślnicy, handlarze i wojskowi z terenów obecnej Łotwy (głównie z Kurlandii) i Niemiec. Zaproszenie niemieckich rzemieślników przez grodzieńskiego starostę i podskarbiego nadwornego litewskiego Antoniego Tyzenhauza (jego przodkowie pochodzili z terenów historycznych Inflant) przyczyniło się do do rozkwitu grodzieńskich manufaktur i rozwoju miasta.

Kościół powstał z karczmy...

20 listopada 1793 roku, zgodnie z wolą króla Stanisława Augusta Poniatowskiego kantyna, w której zbierali się luteranie miasta została im przekazana "w wieczne władanie". Kantyna (czy też karczma) została przebudowana na kościół pod koniec XVIII i na początku XIX wieku, potem w latach 1847-1849 i 1864-1872 zostały przeprowadzone inne przebudowy i remonty budynku. W 1912 roku kościół został radykalnie przebudowany w stylu neogotyckim oraz został zbudowany nowy dom dla pastora. W XIX wieku i w pierwszej połowie XX wieku wśród pastorów grodzieńskich byli również duchowni pochodzący z guberni kurlandzkiej i inflanckiej (obecnych terenów Łotwy). Jednym z nich był pochodzący z Wenden, czyli Kiesi na Łotwie, Adolf Oswald Plamsch. W 1944 roku wspólnota luterańska została rozwiązana, gdy większość Niemców ewakuowała się na tereny Prus Wschodnich, a budynek kościoła został przekazany archiwum obwodowemu.

W trakcie działań bojowych ucierpiał dach wieżowy, w związku z czym wieża wizualnie wyglądała na "obciętą". W okresie powojennym został ostatecznie zlikwidowany cmentarz ewangelicki, a jego teren zabudowany. W 1993 roku niewielka parafia luterańska została reaktywowana, w 1995 roku budynek kościoła został zwrócony wiernym. W 2009 roku pastorem w Grodnie został Władimir Tatarnikow, który wraz ze wspólnotą parafialną rozpoczął starania o odbudowę kościoła. Dzięki wsparciu ambasady Niemiec na Białorusi, władz miasta oraz licznym ofiarodawcom budynek kościoła został odrestaurowany (wraz z odbudową dachu wieżowego i krzyży) w 2015 roku. Kościół również otrzymał nowoczesne organy i od kilku lat jest nie tylko miejscem modlitwy, ale również ważnym centrum kulturalnym Grodna.

Uroczystości z okazji Dnia Reformacji

Na grodzieńskie uroczystości, upamiętniające wystąpienie Marcina Lutra 31 października 1517 roku w Wittemberdze przybyli przedstawiciele władz obwodu grodzieńskiego, miasta Grodna, ambasador Niemiec na Białorusi, ambasador Słowacji na Białorusi, przedstawiciele ambasady USA na Białorusi oraz konsulatów generalnych Polski i Litwy w Grodnie, reprezentanci kościołów prawosławnego, rzymsko-katolickiego i greko-katolickiego, wierni…