Finowie w historii Rosyjskiej Ameryki

Rosjanie ziemie położone na wschód od terenów księstw ruskich kolonizowali stopniowo. Wielka ekspansja na wschód przypadła na okres panowania Iwana IV Groźnego, który podbił ziemie tatarskie i wysłał swoich kozaków coraz dalej na wschód. XVI-wieczne podboje doprowadziły do przekształcenia Księstwa Moskiewskiego w carską Rosję. Kolejne dwa stulecia przyniosły jeszcze szybszą ekspansję terytorialną Rosji, której władztwo sięgnęło Oceanu Spokojnego.

Przedłużeniem tej ekspansji stały się wyprawy morskie. Do najważniejszych należały dwie Ekspedycje Kamczackie: Pierwsza (1725-1730) oraz Druga (zwana także Wielką Ekspedycją Północną; 1733-1743), podczas której jej dowódca Vitus Bering odkrył połączenie Azji z Ameryką, nazwane na jego cześć Cieśniną Beringa. W drugiej połowie XVIII stulecia Rosjanie umocnili się na wyspach graniczących z Alaską, zakładając tam bazy czasowe oraz – w 1784 roku – pierwszą stałą osadę na wyspie Kodiak. Wydarzenia te często uznawane są za początek rosyjskiego panowania w Ameryce.

Głównym celem opisanych wypraw były polowania na zwierzęta morskie, przede wszystkim wydry. Ich skóry posiadały w tamtych czasach kolosalną wartość, stąd nazywano je czasem futrzanym złotem. Rosyjscy żeglarze polowali z całą bezwzględnością, nierzadko eksterminując miejscową populację tych zwierząt. W efekcie stawali przed koniecznością poszukiwania nowych skupisk wydr morskich. Prowadziło to do dalszej ekspansji terytorialnej. Na początku wieku XIX wysłannicy cara Aleksandra I przystąpili do budowy stałej kolonii na Alasce właściwej, przenosząc stolicę z osady na wspomnianej wyspie Kodiak do nowej miejscowości, nazwanej Nowo-Archangielskiem. Obecnie to miasteczko Sitka. Etymologia dzisiejszej nazwy prowadzi do języka rdzennej ludności z plemienia Tlingit. Słowo sheetka oznaczała „ludzi spoza wyspy” – tak miejscowi nazywali Rosjan. Miejscowość znajduje się na Wyspie Baranowa, której nazwa upamiętnia pierwszego rosyjskiego zarządcę kolonii – Aleksandra Baranowa, administrującego nią w imieniu Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej przez 19 lat (1799–1818). Kolonię utrzymano aż do sprzedaży Alaski Stanom Zjednoczonym w 1867 roku za 7,2 mln dolarów.

Fińskie ślady – kiedyś

Skąd zatem wzięli się Finowie w historii Rosyjskiej Ameryki? Po zakończeniu ery Baranowa Rosyjska Ameryka przeszła pod zarząd floty imperialnej. Zmieniło to charakter rosyjskiego osadnictwa. Dotychczas Kompanią Rosyjsko-Amerykańską zarządzali cywilni kupcy, którzy najmowali do pracy podobnych sobie handlarzy, a także żeglarzy i wszelkiego rodzaju awanturników, żądnych przygody za oceanem. Wykształciło to swoistą grupę społeczno-zawodową, zwaną promyszlennikami. Taki rozwój wypadków był możliwy dzięki brakowi pańszczyzny na Syberii oraz w północnej części Rosji. To właśnie z tych terenów rekrutowała się większość osadników w nowych koloniach.

Przejęcie kompanii przez flotę w trzeciej dekadzie XIX wieku sprawiło, że środek ciężkości przesunął się znacznie bliżej Petersburga. Wielu oficerów floty oraz szeregowych marynarzy pochodziło…