Jeden cel: autonomia Litwy. Rewolucja 1905 roku i Wielki Sejm Wileński

Delegatów, którzy zebrali się 4 i 5 grudnia 1905 roku w sali Domu Miejskiego w Wilnie, by obradować – w obliczu trwającej rewolucji – nad przyszłością ziem litewskich, dzieliło wiele. Przynależeli do różnych grup społecznych, profesji, partii i środowisk politycznych. Połączył ich wspólny cel, którym stało się uzyskanie przez Litwę autonomii. Jak i kiedy miałby on zostać osiągnięty – co do tego delegaci już nie byli zgodni. Ale Wileński Sejm Wielki, bo pod taką nazwą przeszło do historii grudniowe zgromadzenie delegatów, pokazał że litewski ruch narodowy jest liczącą się siłą, która potrafi formułować i wyrażać odważne postulaty polityczne. Był ważnym krokiem na drodze do pełnego odzyskania niepodległości.

|
|

Do końca XIX wieku ruch litewski okrzepł i dojrzał. Choć, jak ocenia estoński historyk prof. Andres Kasekamp, był o dwie dekady spóźniony w stosunku do swoich północnych sąsiadów, Łotyszy i Estończyków, to szybko nadrabiał zaległości. Reprezentującym różne nurty ideowe działaczom litewskim udawało się upowszechniać w społeczeństwie idee narodowe nawet mimo wysiłków władz carskich. Jedną z głównych przeszkód był utrzymywany od lat 60. XIX wieku zakaz druku w języku litewskim w alfabecie łacińskim. Ale i tę udawało się obejść, drukując książki i prasę poza obszarem Imperium Rosyjskiego, a następnie przemycając je na Litwę. W warunkach konspiracyjnych rozwijało się też nauczanie po litewsku. Ze społecznym oporem spotykały się działania rusyfikatorskie carskiej administracji i walka z katolicyzmem. Wyjście z cienia Spośród carskich zarządców…

🔒Czytasz tylko 5% artykułu. Pozostałe 95% treści jest ukryte.
🔒

Treść dostępna dla prenumeratorów

Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!

Zmieniamy się dla Ciebie. By korzystać z nowości prenumeruj nas. Czytaj i wspieraj Przegląd Bałtycki!
Kod promocyjny: PB2026
20% zniżki za zawsze!
Pakiety jednorazowe i cykliczne. Płacisz tylko za to co czytasz!
Pakiet jednorazowy 5 zł
Pakiet cykliczny 10 zł miesięcznie
Wybierz Szczegółowe porównanie
Twoja organizacja potrzebuje jednego lub wielu dostępów?
1 dostęp 200 zł
5 dostępów 675 zł
10 dostępów 1200 zł
Wybierz Szczegółowe porównanie