Jurģis Klotiņš: nawet w pamięci historycznej są pewne wątki, które mogą połączyć Łotyszy i Rosjan

Jurģis Klotiņš urodził się w 1985 r. w rodzinie zaangażowanej w walkę o niepodległość Łotwy. W 2010 r. ukończył studia w Łotewskiej Akademii Muzycznej (Jāzepa Vītola Latvijas mūzikas akadēmija), zaś dwa lata później także w Łotewskiej Akademii Kultury. Zaangażował się w inicjatywy mające na celu upamiętnienie działalności Łotewskiej Rady Centralnej, organu założonego w 1943 r., walczącego o odzyskanie przez Łotwę utraconej niepodległości. Brał także udział w pracach na rzecz fundacji „Baznīcu nakts” („Noc kościołów”), współpracując z kościołem ewangelickim. Wykładał w Łotewskiej Akademii Kultury. W 2014 r. został radnym Rygi z listy narodowców. Pięć lat później prezydent Egils Levits zaproponował mu stanowisko swojego doradcy społecznego.

Tomasz Otocki, Przegląd Bałtycki: Jest Pan doradcą prezydenta Egilsa Levitsa ds. pamięci historycznej. Chciałbym Pana zapytać, jak bardzo ta sprawa jest ważna dla państw bałtyckich, Łotwy, a w szczególności dla obecnego prezydenta?

Jurģis Klotiņš: Dla Egilsa Levitsa pamięć historyczna jest bardzo ważna. Prezydentowi zależy na tym, żebyśmy tę historię badali, a także upamiętniali osoby, które zasłużyły się dla niepodległości Łotwy. Jedną z takich osób jest np. Jānis Čakste, pierwszy prezydent naszego kraju, wielki demokrata, o jego postaci wspomina się nawet w Szwajcarii. Niedawno obchodziliśmy 160 rocznicę jego urodzin. Rodzina Čakste ma także zasługi dla Łotwy – jego syn Konstantīns Čakste był znanym prawnikiem i politykiem, przewodniczącym proniepodległościowej Łotewskiej Rady Centralnej w czasie II wojny światowej. Niestety w kwietniu 1944 r. został aresztowany przez Gestapo i skierowany do obozu w Stutthofie. Później poległ w czasie „marszu śmierci” na Pomorzu.

Jego miejsce śmierci jest odwiedzane co roku przez przedstawicieli ambasady łotewskiej w Polsce, a także przez sympatyków Łotwy .

Konstantīns Čakste jest osobą, która łączy dwa narody, symbolizuje fakt, że przechodziliśmy przez podobne problemy w XX wieku. Przeżyliśmy okupację sowiecką, okupację niemiecką. Ostatnio wraz z prezydentem doszliśmy do wniosku, że potrzebujemy jednego dnia w kalendarzu, by upamiętnić łotewskich bojowników o wolność. Opór Łotyszy wobec okupantów zaczął się stosunkowo wcześnie, bo już w trakcie pierwszej okupacji sowieckiej po 17 czerwca 1940 r. Mam na myśli antysowiecką działalność uczniów gimnazjum w Jełgawie. Ruch oporu trwał także w czasie okupacji niemieckiej, najlepszym przykładem jest wspomniana Łotewska Rada Centralna. Po 1945 r., gdy Łotwa ponownie weszła w skład Związku Sowieckiego, mieliśmy bardzo silny opór ze strony „leśnych braci”, wsparty przez społeczeństwo, choćby przez łotewskich chłopów.

Ruch oporu funkcjonował na różne sposoby, z jednej strony ludzie walczyli z bronią w rękach, z drugiej trwał opór polityczny, nawet duchowy, jeśli weźmiemy pod uwagę działalność…