Tabliczka z ulicą Čiurlionisa, czyli co zostało po wielkim twórcy w Markach

Twórca z bogatym dorobkiem

Artysta urodził się w miejscowości Orany na Litwie w 1875 roku. Mimo, że żył dosyć krótko, to pozostawił po sobie bogaty dorobek artystyczny. Pochodził z rodziny organisty kościelnego. Człowiek "przełomu wieków", wybitnie uzdolniony w malarstwie, był także kompozytorem i grafikiem. Kształcił się w Warszawie i Lipsku. Twierdził, że nie ma granic między sztukami. Jego malarstwo, najbardziej uznane ze wszystkich dziedzin w których się udzielał, wywarło znaczący wpływ na współczesną litewską sztukę. Jako kompozytor uważany jest za pierwszego twórcę litewskiej muzyki artystycznej. Był rzadkim przypadkiem twórcy, który odnalazł się w różnych dziedzinach sztuki. Jego dzieła miały duży wpływ na świadomość i tożsamość narodową Litwinów. W dwudziestoleciu międzywojennym niepodległe państwo litewskie zadbało o spuściznę artystyczną Čiurlonisa. Jego prace zebrano w specjalnie wybudowanym na cześć twórcy muzeum w Kownie. Do dziś Litwini są dumni ze swojego artysty ubolewając jednocześnie nad tym, że jest zbyt mało znany zagranicą. 1975 (setna rocznica urodzin) oraz 2011 – te lata UNESCO ogłaszało "rokiem Čiurlonisa".

Związki z Polską

W Polsce dużym zainteresowaniem cieszył się w latach 70. XX wieku. Pojawił się zamysł tłumaczenia na polski korespondencji Čiurlonisa. Z racji tego, że był to okres PRL-u, zadanie okazało się zbyt trudne.

Sam artysta miał liczne związki z Polską. Część życia spędził w stolicy, gdzie mieszkał i edukował się, pochodził z polskojęzycznej rodziny, zaś za Litwina uznał się dopiero po rewolucji w 1905 roku, gdy miał 30 lat. Warto też dodać, że podczas okresu studiów w Warszawie powstały jego dwa słynne poematy symfoniczne: "Morze" oraz "W lesie". W polskich zbiorach muzealnych znajdują się zaledwie trzy obrazy Čiurlonisa – w  warszawskim Muzeum Narodowym dwa i w Krakowie jeden.

Čiurlonis odszedł w 1911 roku.

Dom Hanny Olechowicz

W ówczesnym czasie, gdy Pustelnik był jeszcze osobną miejscowością, działał tam szpital dla ciężko chorych "Czerwony Dwór". W sanatorium kompozytor przebywał rok. Trafił tam niedługo po zawarciu związku małżeńskiego, gdy zaczęła się objawiać u niego choroba psychiczna, według lekarzy była to schizofrenia. Początkowo stan artysty wydawał się poprawiać lecz pewnego razu mocno się zaziębił i dostał zapalenia płuc a niedługo później odnowiła mu się gruźlica. Gdy wyjeżdżał, jego żona Zofia była już w ciąży, nigdy nie zdążył zobaczyć swojej córeczki Danusi.

Wokół posiadłości roztacza się park. W ostatnich chwilach życia Čiurlonis walcząc z chorobą, pewnego zimnego wiosennego dnia, podejmował jeszcze próby szkicowania pejzażu okrytego topniejącym już powoli śniegiem. Próbował także komponować, lecz niestety były one bezskuteczne. Doszło do tego, że nawet…