Nadbałtyckie początki wielkich domów towarowych

Wertheim na Leipzieger Strasse, zaprojektowany przez Alfreda Messela, osiągnął powierzchnię ponad 105 tys. m² i stał się w pierwszych dekadach XX wieku największym domem towarowym w Europe. Wchodzili do niego nie tylko „zakupowicze”, ale także miłośnicy sztuki, podziwiający wysmakowane rozwiązania konstrukcyjne, bogatą ornamentykę, czy znakomite, specjalnie wykonane dla obiektu rzeźby (tak!). Tietz na Alexanderplatz przykuwał uwagę charakterystycznym iluminującym globem na samym szczycie, objawiającym światu nazwisko właścicieli. Przed nim znajdowała się figura Beroliny, żeńska personifikacja miasta, która jakkolwiek „straszyła” berlińczyków germańskim patosem, bezdyskusyjnie była jednym z symboli metropolii nad Sprewą i Hawelą.

Z kolei imponujący Karstadt na Hermannplatz uważano za jeden z najciekawszych obiektów architektonicznych Berlina, udatnie łączący modernizm, ekspresjonizm i art déco. W latach 20. poprzedniego stulecia firma wynajęła zresztą znakomitego projektanta, Philippa Schaefera, który poza wspomnianym obiektem w Neukölln odpowiadał także za siedziby jej domów towarowych m.in. w Hamburgu, Bremie, Neubrandenburgu czy w miastach Nadrenii. Z ogromnych domów towarowych Berlina, których mogło być w okresie świetności nawet ponad 20, pozostało zaledwie kilka: słynny KaDeWe na granicy Schönebergu i Charlottenburga, jedno skrzydło wspomnianego Wertheim na Hermannplatz i odbudowany Jonass przy wjeździe na Alexanderplatz. Nazizm, wojna, podział miasta, bezpowrotnie zmieniły jego charakter i krajobraz.

Anklam, czyli początek...