Mikołajek opowiada o stalinowskiej Estonii. O książce „Mała towarzyszka i dorośli” Leelo Tungal

Estonia lat 50. XX wieku to kraj objęty obcą, radziecką władzą, gdzie strach towarzyszy każdej rozmowie a aresztowania i deportacje są na porządku dziennym. Niewinne spojrzenie dziecka osładza tę wstrząsającą rzeczywistość. Obok fragmentów podsłuchanych rozmów dorosłych, nie brakuje tu opisów biegania po kałużach, psich igraszek czy polskiej babci tańczącej krakowiaka. Niezwykle dowcipne i celne przemyślenia czteroletniej narratorki przeplatają się ze smutnym światem udręczonych dorosłych Estończyków, żyjących bezustannie pod presją i coraz bardziej spychanych na margines na swojej ziemi.

Na samym początku historii następuje tąpnięcie: matka głównej bohaterki zostaje aresztowana. Winą nauczycielki było uczenie swoich podopiecznych przedwojennego hymnu Estonii i przyprowadzanie ich na groby poległych na wojnie. Dziewczynka obwinia siebie…