Edvard Munch, "Melancholia", fragment.

Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio…

Współcześnie skandynawskość kojarzona jest przede wszystkim z mrocznymi thrillero-kryminałami, szwedzką doktryną estetycznego minimalizmu, wysypem zespołów metalowych. Co bardziej obeznani użytkownicy kultury dodadzą może jeszcze do powyższego, cokolwiek skrótowego wyliczenia także filmowe iluminacje spod znaku DOGMY, czy islandzki desant muzyczny. Odnotujmy przy tym, że do największych europejskich galerii triumfalnie wracają mistrzowie wczesnej moderny, poza Edvardem Munchem – Anders Zorn, Vilhelm Hammershøi, Fritz Thaulow, Akseli Gallen-Kallela, Albert Edelfelt, a nawet Karl August Tavaststjerna, czy Theodor Kittelsen. Europejczycy chętnie przyjmują skandynawski punkt widzenia przełomu XIX i XX wieku. Z drugiej strony po kulturowym otwarciu lat 90. wszystkie właściwie bez wyjątku kraje nordyckie dokonują rewizji polityki imigracyjnej, mierząc się dodatkowo i na powrót z (ponadprzeciętnym) problemem alkoholizmu młodzieży i kolejną odsłoną rewolucji obyczajowej. Współczesna Skandynawia przestaje być liberalną krainą szczęśliwości, wracają jej wcześniejsze oblicza, niekiedy mroczniejsze, czasem bardziej pragmatyczne...

Jakub Michał Pawłowski
Jakub Michał Pawłowski
|

Tajemnicza doktryna lagom...

Nikt do końca nie wie, skąd się wzięła. Jest egzotyczną mieszanką idei pochodzących z różnych systemów filozoficznych i różnych rejonów świata (jest w tym przecież sporo myślenia biblijnego, i arystotelesowskie marzenie o „złotym środku”, filtrowany stoicyzm, po motywy zen wreszcie), a jednak Szwedzi uważają ją za swoją, są – wedle własnych mniemań – lagom, co więcej – stan ten trwa niemal od zawsze! Streszcza nie tylko surową, praktyczną estetykę szwedzkiego designu (jej „chłodną elegancję”), wchodzi bowiem, mniej lub bardziej na serio, w sferę tzw. charakteru narodowego. W listach wybitnego szwedzkiego męża stanu z okresu oświecenia Carla Gustawa Tessina doktryna epitetowana jest jako „spokój, umiarkowanie i cisza”[1]. W Baśniach ludowych Per Olofa Bäckströma (1848) oznacza dopasowanie i odpowiednie proporcje, dla przykładu, gdy tylko jeden z jego bohaterów włożyć miał „buty do biegania na siedem mil”, te okazały się „tak dopasowane, jakby uszyto je specjalnie dla niego”[2]. Noblistka Selma Lagerlöf akcentuje równowagę lagom (w wiejskim dworze „było dość pracy i dość przyjemności”)[3], pierwszy szwedzki premier Louis de Geer i prozaik Hjalmar Bergman utożsamiają ją z umiarem (ten ostatni nawet o zabarwieniu lekko ironicznym)[4]. Poza tym to także dobry moment, odpowiedni czas. Wszystko odniesione do sztuki meblarskiej i wystroju jest…

🔒Widzisz tylko 11% tekstu. Cała historia jeszcze przed Tobą.

Prenumeruj, wspieraj i czytaj bez ograniczeń!

Dołącz do naszej społeczności. Dzięki prenumeracie rozwijamy portal i publikujemy nowe artykuły.

Popularny

Patron

17 zł miesięcznie

  • Dostęp do 1190+ tekstów Premium
  • 100 Monet na start i 15 co miesiąc
  • 5% stałej zniżki w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Wspierasz niezależne dziennikarstwo!
Największe wsparcie

Przyjaciel

27 zł miesięcznie

  • Dostęp do 1190+ tekstów Premium
  • 200 Monet na start i 30 co miesiąc
  • 10% stałej zniżki i bezpłatna dostawa w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Dzięki Tobie możemy się rozwijać!
Najbardziej korzystny

Roczna

149 zł rocznie

  • Dostęp do 1190+ tekstów Premium
  • 100 Monet na start i co roku
  • 5% zniżki w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Wspierasz niezależne dziennikarstwo!

Na zawsze

799 zł jednorazowo

  • Dożywotni dostęp do wszystkich tekstów Premium
  • 500 Monet na start
  • 5% zniżki w sklepie
  • Udział w dyskusjach i proponowanie tematów
  • Dzięki Tobie możemy się rozwijać!
Szczegółowe porównanie wszystkich wariantów

Czytelnicy o Przeglądzie Bałtyckim

Z zainteresowaniem czytam Wasz portal - świetna robota!

Rafał
Obserwuj w Google + Preferowane źródło w Google
Jak cytować ten artykuł

Przypis polski

J. M. Pawłowski, Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio…, „Przegląd Bałtycki”, 14.12.2025, https://przegladbaltycki.pl/?p=24567.

APA 7

Pawłowski, J. M. (2025, December 14). Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio… Przegląd Bałtycki. https://przegladbaltycki.pl/?p=24567

W tekście:

(Pawłowski, 2025)

Chicago

Przypis

Jakub Michał Pawłowski, “Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio…” Przegląd Bałtycki, December 14, 2025, https://przegladbaltycki.pl/?p=24567.

Bibliografia

Pawłowski, Jakub Michał. “Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio…” Przegląd Bałtycki, December 14, 2025. https://przegladbaltycki.pl/?p=24567.

BibTeX

@article{pawlowski2025pb24567,
  author       = {Pawłowski, Jakub Michał},
  title        = {{Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio…}},
  journal      = {Przegląd Bałtycki},
  entrysubtype = {newspaper},
  year         = {2025},
  month        = dec,
  url          = {https://przegladbaltycki.pl/?p=24567},
  langid       = {polish},
}

RIS

TY  - NEWS
AU  - Pawłowski, Jakub Michał
TI  - Skandynawowie o sobie samych, nie do końca na serio…
T2  - Przegląd Bałtycki
PB  - BALTIC MEDIA Kazimierz Popławski
PY  - 2025
DA  - 2025/12/14
UR  - https://przegladbaltycki.pl/?p=24567
LA  - pl
AB  - Współcześnie skandynawskość kojarzona jest przede wszystkim z mrocznymi thrillero-kryminałami, szwedzką doktryną estetycznego minimalizmu, wysypem zespołów metalowych. Co bardziej obeznani użytkownicy kultury dodadzą może jeszcze do powyższego, cokolwiek skrótowego wyliczenia także filmowe iluminacje spod znaku DOGMY, czy islandzki desant muzyczny. Odnotujmy przy tym, że do największych europejskich galerii triumfalnie wracają mistrzowie wczesnej moderny, poza Edvardem Munchem – Anders Zorn, Vilhelm Hammershøi, Fritz Thaulow, Akseli Gallen-Kallela, Albert Edelfelt, a nawet Karl August Tavaststjerna, czy Theodor Kittelsen. Europejczycy chętnie przyjmują skandynawski punkt widzenia przełomu XIX i XX wieku. Z drugiej strony po kulturowym otwarciu lat 90. wszystkie właściwie bez wyjątku kraje nordyckie dokonują rewizji polityki imigracyjnej, mierząc się dodatkowo i na powrót z (ponadprzeciętnym) problemem alkoholizmu młodzieży i kolejną odsłoną rewolucji obyczajowej. Współczesna Skandynawia przestaje być liberalną krainą szczęśliwości, wracają jej wcześniejsze oblicza, niekiedy mroczniejsze, czasem bardziej pragmatyczne...
ER  -

Podobne artykuły