Babilon w Södertälje: jak bliskowschodni chrześcijanie zbudowali nową ojczyznę w Szwecji

Zmieniająca się na przełomie lat 60. i 70. szwedzka gospodarka potrzebowała nowych rąk do pracy. Jednocześnie autorytarne reżimy polityczne i kryzysy na świecie wypychały kolejne grupy ludzi z różnych zakątków świata. W ten sposób od pół wieku do Szwecji przybywają Finowie, Polacy, mieszkańcy byłej Jugosławii, Chilijczycy, aż w końcu mieszkańcy Bliskiego Wschodu – Irakijczycy, Syryjczycy, Irańczycy. Wśród tych ostatnich znaczną grupę od lat stanowią bliskowschodni chrześcijanie. Skomplikowana sytuacja polityczno-religijna w tej części świata, konflikty oraz prześladowania wypchnęły ich z dolin między Eufratem a Tygrysem i rzuciły na północ. Wielu znalazło swój nowy dom w centralnej Szwecji. W miasteczku Södertälje (położonym niecałe 40 km na południowy-zachód od centrum Sztokholmu) stworzyli oni nową małą ojczyznę — nieraz przez Szwedów nazywaną Mesopotälje (połączenie Mezopotamii i Södertälje).

Dziś, żyjąc obok swoich szwedzkich sąsiadów, są przykładem skutecznego systemu integracji. To, jak chrześcijańscy Asyryjczycy/Aramejczycy/Chaldejczycy zbudowali swój nowy świat w książce Współczesna diaspora asyryjsko-aramejska w Szwecji obrazowo opisuje dr Marta Woźniak-Bobińska z Uniwersytetu Łódzkiego. Autorka bada bliskowschodnich chrześcijan zamieszkujących współcześnie Szwecję, proces ich integracji, zachodzące przemiany pokoleniowe oraz relacje z sąsiadami – Szwedami oraz innymi imigrantami.

Nowe Tur Abdin?

Diaspora bliskowschodnich chrześcijan nie jest tak medialna i nie wspomina się o niej tak często, jak o licznie zamieszkujących świat Żydach czy Ormianach. Asyryjczycy/Aramejczycy w wyniku wielu historycznych wypadków również musieli szukać nowego domu i zamieszkują niemal całą północną część kuli ziemskiej. Jedną z największych diaspor tej wspólnoty w Europie jest właśnie Södertälje. Dziś niemal w 35% zamieszkiwane przez bliskowschodnich chrześcijan. Czyni to z tej szwedzkiej miejscowości jeden z głównych światowych ośrodków orientalnego chrześcijaństwa znajdujących się poza Bliskim Wschodem. Według oficjalnych danych w Szwecji zamieszkuje dziś od 70 tys. do 80 tys. chrześcijan z Bliskiego Wschodu, same organizacje asyryjskie szacują, że w Szwecji żyje ich nawet do 200 tys.

Mieszkający w niewielkim szwedzkim Södertälje Asyryjczycy/Aramejczycy/Chaldejczycy stworzyli sobie nowy własny świat. W przeciwieństwie do innych grup mniejszościowych zamieszkujących kraj traktowali Szwecję od samego początku jako nowy dom. Zamiast zarobione pieniądze inwestować za granicą tak, jak to czynią zazwyczaj grupy imigranckie, osiedleni w Södertälje nie wysyłali nadwyżek pieniędzy do krajów pochodzenia. Osiągające sukces jednostki inwestowały na miejscu, tworząc miejsca pracy, pomagając nowoprzybyłym, wspierając budowę coraz sprawniej funkcjonującej wspólnoty. W ten sposób szwedzkie Södertälje będące zapleczem dla lokalnej fabryki Skanii i zakładów farmaceutycznych AstraZeneca stawało się stopniowo Mesopotälje.

Bliskowschodni mieszkańcy przez lata zbudowali całą infrastrukturę społeczno-kulturową pozwalającą pielęgnować swoje tradycje. To tu w Szwecji powstała asyryjska telewizja, agencja prasowa, dwie asyryjskie…