Cień Putina nad Bałtykiem. Recenzja książki „The Shadow in the East” Aliide Naylor

Podróż Aliide Naylor po krajach bałtyckich, opisana w książce The Shadow in the East. Vladimir Putin and the New Baltic Front, zaczyna się w okolicach wileńskiej Ostrej Bramy, pod modną knajpą Keulė Rūkė. Jej ścianę przez długi czas zdobił – o ile to właściwe określenie – mural przedstawiający Donalda Trumpa i Władimira Putina, splecionych w czułym uścisku, przypominającym słynny pocałunek Leonida Breżniewa i Ericha Honeckera. Nie trzeba chyba długo tłumaczyć, dlaczego autorka właśnie tym obrazkiem postanowiła zilustrować początek swojej nadbałtyckiej przygody. Losy Estonii, Łotwy i Litwy, czy chcą tego czy nie ich mieszkańcy, w dużej mierze zależą od decyzji przywódców rezydujących w Białym Domu i na Kremlu – nawet jeśli ten pierwszy miałby duże problemy ze zlokalizowaniem wymienionych krajów na mapie. Im czulszy uścisk przywódców, tym większe zaniepokojenie nad Bałtykiem. Aliide Naylor, brytyjska dziennikarka (z estońskimi korzeniami) ma za sobą kilka lat pracy dla różnych tytułów, w tym tak prestiżowych jak „Guardian”, „New Statesman” czy „POLITICO Europe”. Była również członkinią redakcji anglojęzycznej gazety „The Moscow Times”. Praca w Moskwie pozwoliła jej wniknąć w rosyjską rzeczywistość, co daje się również odczuć w czasie lektury The Shadow in the East czyli książkowego debiutu Naylor. Powiedzmy sobie otwarcie, że jest to książka pisana głównie z myślą o czytelniku ze świata szeroko pojętego Zachodu. A jego wyobrażenie o krajach bałtyckich niekoniecznie musi odbiegać znacząco od tego, co wyraził konserwatywny amerykański polityk Newt Gingrich, który parę lat temu nazwał Estonię „przedmieściami Sankt Petersburga”. Dlatego właśnie obecność Trumpa i Putina – choćby nawet ich rysunkowych konterfektów – już na pierwszych stronach książki (a Putina nawet w podtytule) jest w pełni zrozumiała i uzasadniona. My, Polacy, jako sąsiedzi krajów bałtyckich, podzielający zarówno aspiracje, jak i obawy ich mieszkańców, a także po części ich doświadczenia historyczne, powinniśmy to rozumieć. Choć możemy się zżymać na to, że region w świecie postrzegany jest głównie przez pryzmat rosyjskiego zagrożenia i gotowości (chęci?) Zachodu do jego obrony. Że społeczeństwa nadbałtyckie to nie tylko „odwieczny” i „nierozwiązany” problem rosyjskojęzycznych i nie-obywateli. Że na pytanie „czy Narwa będzie następna?” (w domyśle: po Krymie) już wiele razy udzielono odpowiedzi. Że przecież poza tym jest tam pod ręką bogactwo tematów, w których każdy prawdziwy reporter poczułby się jak ryba w wodzie.