Dobra literatura potrzebuje czasu. O jubileuszowym Sejmiku Literackim w Krasnogrudzie i tomiku poezji litewskiej „Pauzy w milczeniu”

Dworek, którego początki datuje się na koniec XVII wieku, należał do rodziny matki Czesława Miłosza, Weroniki z Kunatów. Poeta zachował duży sentyment do malowniczej wsi nad jeziorem Hołny. W dzieciństwie, a nawet jeszcze w okresie studenckim, spędzał tu wakacje, goszcząc u krewnych, którzy prowadzili w dworku letni pensjonat. Po latach historycznych zawirowań, zgodnie z wolą spadkobierców posiadłości – Czesława i Andrzeja Miłoszów oraz Janiny i Andrzeja Jurewiczów – dwór stał się siedzibą Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów”, założonego przez Małgorzatę i Krzysztofa Czyżewskich oraz Bożenę i Wojciecha Szroederów. W stulecie urodzin poety, w 2011 roku, w Dworze Miłosza otwarto Międzynarodowe Centrum Dialogu. To właśnie tutaj, zgodnie z miłoszowskim ideałem pokojowego koegzystowania różnych kultur, co roku późnym latem lub wczesną jesienią odbywają się polsko-litewskie Sejmiki Literackie. Spotykają się na nich ludzie pióra z Litwy i z Polski, by w czasie kilkudniowych warsztatów pracować nad przekładami literatury litewskiej i polskiej.

Polsko-litewskie spotkania tłumaczeniowe regularnego charakteru nabrały w 2013 roku, gdy z inicjatywy attaché do spraw kultury Litwy w Polsce Rasy Rimickaitė, we współpracy z PEN Clubami Polski i Litwy, w siedzibie Związku Literatów Polskich w Warszawie rozpoczął się cykl warsztatów z Adamem Pomorskim, wybitnym tłumaczem literatury angielskiej, niemieckiej, rosyjskiej i ukraińskiej. Brały w nich udział głównie początkujące tłumaczki i początkujący tłumacze z języka litewskiego, w przeważającej większości osoby ówcześnie studiujące lub pracujące w Zakładzie Bałtystyki na Uniwersytecie Warszawskim. Pomysł, by tłumaczki i tłumacze spotykali się przy pracy warsztatowej z poetkami i poetami „w połowie drogi”, czyli w Krasnogrudzie, niedaleko polsko-litewskiej granicy, zrodził się w Litwie w 2012 roku jako jedna z inicjatyw Litewskiego Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, które postanowiło ogłosić rok 2013 Rokiem Literatury Polskiej. Inicjatorką i organizatorką pierwszego seminarium była Birutė Jonuškaitė, obecna prezeska Związku Pisarzy Litwy (w ciągu dziesięciu lat głównego organizatora sejmików), poetka i pisarka, znana w Polsce przede wszystkim jako autorka powieści Maranta (tłum. Agnieszka Rembiałkowska, Wydawnictwo Pogranicze 2020) i Maestro (tłum. Joanna Tabor, Wydawnictwo Pogranicze 2022). To właśnie ona zaproponowała nazwę „Sejmik Literacki Rzeczypospolitej Obojga Narodów” (lit. Abiejų Tautų Respublikos literatūros seimelis). Oprócz początkujących adeptów przekładu, z roku na rok doskonalących swój warsztat, w literackich zjazdach brali udział także litewscy doświadczeni i uznani twórcy, przekładający literaturę polską na rodzimy język, m.in. Irena Aleksaitė i Kazys Uscila, a także Rasa Rimickaitė, wspierająca inicjatywę jako tłumaczka i attaché do spraw kultury Litwy oraz same autorki i sami autorzy dzieł, którzy dzielili się spostrzeżeniami na temat swojej twórczości.