Południowy estoński był historycznie podzielony na dialekty tartuski, mulgi i võro, a jedynym z nich, który zachował znaczną liczbę rodzimych użytkowników (kilkadziesiąt tysięcy) jest võro, używany głównie w regionach Võru i Põlva w południowo-wschodniej Estonii. Aktywiści działający na rzecz zachowania języka võro przekonują, że dialekt ten na tyle różni się od standardowego estońskiego, że należy go uznać za odrębny język. Nie znajduje to jednak odzwierciedlenia w prawie, które stanowi, że estoński (oparty na odmianie północnej) jest jedynym językiem urzędowym w kraju. Võro pozostaje jednak żywym językiem: zorganizowano m.in. festiwal pieśni i tańca w języku võro Uma Pido, który po raz pierwszy odbył się w 2008 roku i dotychczas miał pięć edycji. Regularnie publikowana jest również literatura w języku võro.
Kadri Koreinik, naukowczyni z Uniwersytetu w Tartu, specjalizująca się m.in. w języku võro, oraz Sulev Iva, aktywista i nauczyciel języka võro, rozmawiali z Willem Mawhoodem z redakcji Deep Baltic o historii języka i kultury Võro, jego różnicach võro w stosunku do języka estońskiego oraz obecnej sytuacji języka i perspektywach jego zachowania i rozwoju.
Rozumiem, że historycznie võro był często uważany za dialekt, ale teraz jest powszechnie uważany za odrębny język. Trudno jest określić, gdzie kończy się dialekt, a zaczyna język, ale jakie są konkretne powody, dla których twierdzi się, że võro to język oddzielny od estońskiego?
Kadri Koreinik: Pomimo zmian wywołanych kontaktem i standaryzacją (notabene standardowego języka estońskiego naucza się już od około stu lat), język võro zachowuje wiele swoich typowo południowoestońskich cech i różni się od standardowego estońskiego pod kilkoma cechami: posiada inne fonemy, takie jak zwarcie krtaniowe, afrykaty, niektóre dyftongi, ma zachowaną harmonię samogłoskową (w przeciwieństwie do estońskiego, w którym nie ma harmonii samogłoskowej), są między nimi także pewne różnice fleksyjne, liczne leksykalne czy obecność negacji. Obliczenia oparte na wymowie, morfologii i podstawowym słownictwie pokazują, że tylko około jedna piąta języka võro pokrywa się z estońskim. To zestawienie porównuje ze sobą mówiony język võro, nagrany w połowie XX wieku, ze standardowym językiem estońskim i ignoruje nowe odmiany (i liczne zapożyczenia z estońskiego z jednej strony i wzbogacenie standardowego estońskiego słowami potocznymi z drugiej) w języku võro.
Sulev Iva: Võro na pewno różni się językowo od estońskiego na tyle, że jest językiem niezależnym i fakt ten jest uznawany przez większość czołowych badaczy języków fińskich. Przez całe życie rozważałem i nazywałem mój ojczysty võro „językiem”, a Instytut Võro i inne organizacje działające na rzecz języka võro od samego początku bardzo świadomie…
Treść dostępna dla prenumeratorów
Dołącz do naszej społeczności. Dzięki Twojej prenumeracie rozwijamy portal i publikujemy nowe artykuły.
