Nowy gmach Estońskiego Muzeum Narodowego

Na inauguracyjną galę do Tartu ściągnęły prawdziwe tłumy. Zaproszeni goście – w tym prezydent Estonii Toomas Hendrik Ilves, ministrowie, ambasadorowie, przedstawiciele muzeów z całej Europy, zespoły folklorystyczne – przybywali do nowego gmachu od późnego popołudnia, a cała niezwykła impreza – utrzymana w teatralnej konwencji światło-dźwięk – trwała niemal do północy.

Polskę reprezentowali m.in.: Adam Czyżewski (dyrektor Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie), Robert Kostro (dyrektor Muzeum Historii Polski), Wanda Zwinogrodzka (wiceminister MKiDN) oraz ks. dyrektor Tomasz Garwoliński z olsztyńskiej Biblioteki ,,Hosianum". Ze zbiorów tej ostatniej do ERM wypożyczono na dwa lata jedyny zachowany egzemplarz starodruku księgi liturgicznej „Agenda Parva”, wydanej w Braniewie w 1622 roku. Starodruk zawiera pierwsze drukowane w języku estońskim teksty.

107 lat oczekiwania, 6000 metrów wystaw

Potrzeba budowy gmachu dla Estońskiego Muzeum Narodowego zrodziła się wraz z powstaniem instytucji w 1909 roku, a więc przed 107 laty. Muzeum, które zbiera eksponaty przybliżające historię, życie i tradycje Estończyków, innych ludów ugrofińskich, jak i pozostałych mniejszości zamieszkujących Estonię, od powstania zlokalizowane jest w kulturalnej stolicy kraju – Tartu. Z tego też powodu, to w tym właśnie mieście poszukiwano odpowiedniej przestrzeni dla nowej siedziby. W 2003 roku znaleziono ją w dzielnicy Raadi znajdującej się na obrzeżach miasta, znanej do tej pory z dawnej opuszczonej bazy lotniczej sowieckich bombowców. Warto jednak przypomnieć, że pierwsza siedziba muzeum, od 1922 roku, mieściła się w majątku Raadi, którego ruiny znajdują się zaledwie 300 metrów od głównego wejścia nowo otwartego obiektu.

Zdjęcia makiet pochodzą ze zbiorów Estońskiego Muzeum Narodowego.

Charakter i historia otoczenia wpłynęły na kształt budynku. Architekci z grupy DGT projektując podłużny, ciągnący się na prawie 356 metrów budynek z jednej strony bezpośrednio nawiązali do miejsca, podkreślili niedawną dramatyczną historię kraju, ale będący przedłużeniem starego pasa startowego i wzrastający ku niebu dach ma symbolizować pomyślną przyszłość. Tak jak na początku okresu międzywojennego, muzeum organizowane było wbrew dominującej kulturze niemieckiej (dwór należał do nieprzychylnej estońskiej niepodległości rodziny Niemców bałtyckich), tak nowy budynek stanął na przekór półwiecznej okupacji sowieckiej i próbom sowietyzacji.

Wystawy prezentowane w nowym gmachu muzeum rozciągają się na kilku poziomach. Obecnie w muzeum otwarte są dwie wystawy stałe: „Spotkania” i „Echa Uralu”. W lutym 2017 roku otwarte zostaną wystawy czasowe. Wystawa „Echa Uralu” przybliża mniejszości ugro-fińskie. Gość muzeum zacznie zwiedzanie od interaktywnej mapy językowej, by następnie przejść do dolnego poziomu. Tam prowadzony podświetlaną podłogą dotrze do aneksów prezentujących archiwalne filmy, zachowane stroje, biżuterię i inne eksponaty. W pełni zrekonstruowana karelska sauna zaprasza do swojego…