Profesor Grzegorz Błaszczyk z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu to już „uznana firma”, jeśli chodzi o znajomość problematyki litewskiej. Wydał m.in. „Żmudź w XVII i XVIII wieku. Zaludnienie i struktura społeczna” (Poznań 1985), „Litwa współczesna” (Warszawa 1992), „Burza koronacyjna. Dramatyczny fragment stosunków polsko-litewskich w XV wieku” (Poznań 1998), „Chrzest Litwy” (Poznań 2006). Od jakiegoś czasu spod jego pióra wychodzą ciekawe słowniki biograficzne: „Dorpatczycy. Polscy studenci na Uniwersytecie Dorpackim w latach 1802-1918 i ich dalsze losy” (na razie opublikowano jeden tom A-H w 2022 roku) czy „Polscy farmaceuci na Uniwersytecie Dorpackim (Juriewskim) do 1918 roku i ich dalsze losy. Słownik biograficzny” (Poznań 2021). W obu słownikach znajdziemy całe mnóstwo postaci z terenów Litwy, Łotwy i Estonii czy Kresów białoruskich. W tym wydanym w Poznaniu przeczytamy choćby biogram Jana Teofila Kulpowicza, aptekarza, członka rodziny znanego tłumacza Daniela Łubińskiego, przyjaciela Przeglądu Bałtyckiego, związanego z Jēkabpils. W tym roku ukazała się zaś książka „Litwini na Uniwersytecie Dorpackim (Juriewskim) do 1918 roku i ich dalsze losy. Słownik biograficzny”(Wydawnictwo Naukowe UAM), będąca przedmiotem tej recenzji.
Leonas Bistras Publikacja obejmuje nazwiska, które znamy z historii Litwy: Leonas Bistras, twórca chadecji litewskiej, przewodniczący Sejmu i premier; przywódca Komunistycznej Partii Litwy Karolis Požėla; burmistrz Kowna, gubernator Kraju Kłajpedzkiego i premier Litwy Antanas Merkys; minister oświaty i wiceprzewodniczący Sejmu Kazimieras Jokantas; minister sprawiedliwości i notariusz Aleksandras Žilinskis; czy z historii protestantyzmu: Povilas Jakubėnas, absolwent teologii, superintendent generalny Kościoła Ewangelicko-Reformowanego na Litwie, profesor teologii na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie, znawca historii reformacji; Jonas Šepetys, pastor kalwiński, superintendent wileński, również historyk reformacji, Jokūbas Šernas, prawnik i sygnatariusz z 1918 roku, wywodzący się z bardzo znanego rodu kalwińskiego. Znajdziemy tam jednak także osoby nieznane tym, którzy interesowali się wcześniej Litwą, jak choćby Steponasa Kairysa – nie polityka lewicy i członka „Taryby”, ale właściciela aptek w Kownie i Poniewieżu. Povilas Jakubėnas Słownik dostarcza ciekawostek z historii medycyny litewskiej. Gdy zaglądamy do biogramu Vladasa Kuzmy, profesora chirurgii na Uniwersytecie Kowieńskim, twórcy litewskiej chirurgii i neurochirurgii, możemy się dowiedzieć, że jako pierwszy dokonał diagnozy i zlecił operację chorego z wrzodem głowy, która uratowała życie pacjentowi. Łącznie Kuzma dokonał ok. 20 tysięcy operacji, często nowatorskich. Politycznie był naiwny, zaangażował się niebezpiecznie w działalność prokomunistyczną, co wybaczono mu na Litwie, gdyż brakowało uzdolnionych lekarzy. Był starannie wykształcony…Treść dostępna dla prenumeratorów
Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!
