Tomasz Błaszczak: po 1923 roku współpraca z Białorusinami przestała się Litwinom opłacać

Tomasz Błaszczak urodził się w 1982 r. w Olsztynie. Studiował stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie obronił pracę magisterską pod tytułem „Działalność Ministerstwa ds. Białoruskich na Litwie w latach 1918-1924” pod kierunkiem prof. Waldemara Rezmera. W 2006 r. podjął studia doktoranckie z dziedziny historii na macierzystej uczelni. W 2012 r. obronił doktorat pod tytułem „Białorusini w Republice Litewskiej w latach 1918-1940” (u tego samego profesora). W tym samym roku podjął pracę na Wydziale Nauk Politycznych i Dyplomacji Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie, gdzie do dziś pracuje jako badacz w Centrum Studiów Słowiańskich im. Czesława Miłosza. Jego zainteresowania naukowe dotyczą głównie historii krajów bałtyckich oraz Białorusi XX w. Jest członkiem Białoruskiego Towarzystwa Historycznego.

Tomasz Otocki, Przegląd Bałtycki: Właściwie ten wywiad powinniśmy byli przeprowadzić w marcu 2018 r., gdy Białoruś obchodziła stulecie swego istnienia. Zróbmy to jednak teraz. Nasi czytelnicy najbardziej interesują się krajami bałtyckimi, więc koniecznie muszę spytać jak twórcy państwa białoruskiego wyobrażali sobie relacje z Republiką Litewską, która ogłosiła niepodległość 16 lutego 1918 r.? Jaki mieli stosunek do dziedzictwa Wielkiego Księstwa Litewskiego?

Dr Tomasz Błaszczak, Uniwersytet Witolda Wielkiego: Ta kwestia jest złożona. Tworzenie Białoruskiej Republiki Ludowej (BRL) w marcu 1918 r. odbywa się w Mińsku Litewskim, gdzie działalność ruchu białoruskiego nie była tak intensywna jak w Wilnie. Centrum życia białoruskiego, w sensie politycznym, znajdowało się do okresu I wojny światowej w Wilnie i w Sankt Petersburgu. Tworzenie się państwa białoruskiego nie tyle było niespodzianką dla działaczy wileńskich, ale pewnym problemem, który można porównać do tego, jaki mieli Ukraińcy i Polacy. Za kulturalną stolicę Białorusi i Wielkiego Księstwa Litewskiego Białorusini uważali bowiem Wilno. Tworzenie się państwowości czy jej zalążków w Mińsku było odbierane jako proces analogiczny do tego, który był na Ukrainie. Centrum kultury i życia politycznego był tam bowiem Lwów, zaś Ukraińska Republika Ludowa tworzy się w Kijowie. W przypadku Ukraińców proces ten był oczywiście dużo wcześniejszy.

I bardziej skomplikowany skoro istniała Ukraińska Republika Ludowa ze stolicą w Kijowie oraz Zachodnioukraińska Republika Ludowa, której centrum był Lwów.

Ale z perspektywy 25 marca 1918 r., gdy Białoruś ogłasza swoją niepodległość, tego nie widać. Te dwa państwa ukraińskie tworzą się dopiero jesienią 1918 r.

Wspomniałeś o Mińsku, który do 1914 r. był stolicą carskiej guberni. Dlaczego akurat tam następuje koncentracja białoruskiego życia narodowego?

W latach 1917-1918 to jest główne miasto etnicznych ziem białoruskich, które jest wciąż pod kontrolą Rosjan. Wobec tego rewolucja w Piotrogradzie, zmiany które odbywają się w…