Wędrowiec Północy: Caspar David Friedrich

Bohater obrazu Wędrowiec nad morzem mgły stoi sam wobec zapierającego dech żywiołu, jest odwrócony, jego przeżycia możemy jedynie imaginować. Dłuższe obcowanie z dziełem pozwoli na dostrzeżenie subtelnie podanych barw gustownej garderoby stojącego: ciemnozielonych spodni, surduta, czarnych pantofli. Obraz pochodzącego z Pomorza Caspara Davida Friedricha to także jedno z najczęstszych kulturowych nawiązań – pojawia się jako emblemat wystaw, na okładkach książek, gazet, płyt. W 2009 roku wytwórnia DECCA wydała krążek z ariami niemieckich kompozytorów (Mozarta, Schuberta, Beethovena, Wagnera) w wykonaniu jednego z najwybitniejszych współczesnych tenorów – Jonasa Kaufmanna. Okładkę płyty zaaranżowano à rebours, wszystko jest jak u Friedricha, z jednym wszelako przemieszczeniem: Kaufmann-wędrowiec stoi plecami do „morza mgły”, patrzy nam prosto w twarz... Caspar David Friedrich, Wędrowiec w morzu mgły, obraz olejny, 1818, Kunsthalle, Hamburg Caspar David Friedrich przyszedł na świat 250 lat temu, 5 września, w pomorskim Greifswaldzie. Z tej okazji na terenie całych Niemiec przewidziano ponad sto dużych wydarzeń honorujących życie i twórczość Pomorzanina, centralne obchody będą miały miejsce w rodzinnym mieście (cztery duże wystawy od końca kwietnia br.). Tematyczne ekspozycje, panele, widowiska multimedialne, odczyty, odbędą się także w innych znaczących lokalizacjach, i tak dla przykładu: od 26 września 2024 r. do 5 stycznia 2025 r. w sztokholmskim Muzeum Narodowym (Nationalmuseum) zaplanowano dużą wystawę The Romantic Eye. Największymi kolekcjami prac tego wybitnego artysty poszczycić się mogą: Drezno (Galerie Neue Meister w Albertinum), Berlin (Alte Nationalgalerie), Weimar (Klassik Stiftung), Wiedeń (Albertina), Schweinfurt (Museum Georg Schäfer) i szwajcarskie Winterthur (Kunst Museum/Museum Oskar Reinhart). Poza Greifswaldem (Pommersches Landesmuseum) w szeroko rozumianym regionie bałtyckim jego dzieła można aktualnie zobaczyć także w meklemburskim Schwerinie (Staatliches Museum), Hamburgu (Kunsthalle, stamtąd pochodzi wspomniany na wstępie obraz), Lubece (Behnhaus Drägerhaus), Bremie (Kunsthalle), Kopenhadze (Statens Museum for Kunst), Oslo (Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design), a także Petersburgu (Ermitaż). Północ Przez Pomorze Przednie przebiega Szlak Północnych Romantyków, pozwalający na odkrycie osobliwości i powinowactw wyobraźni zbiorowej mieszkańców regionu, który przez wieki zmieniał przynależność polityczno-państwową, i w którym krzyżowały się wpływy słowiańskie, meklemburskie, brandenbursko-pruskie, holsztyńskie, szwedzkie, duńskie. W tym sensie możemy nawet mówić o specyficznym mitologemie północy, zdecydowanie wykraczającym poza li tylko zbiór germańsko-nordyckich podań, sag i artefaktów. Chodzi bardziej o pola wrażliwości i wyobraźni właśnie. Tak rozumiana „północność” z jednej strony uwzględnia (i poniekąd wchłania) niemiecką słowiańszczyznę, z drugiej strony akcentuje silne oddziaływanie protestantyzmu. W Greifswaldzie i Wolgaście znajdowały się chociażby miejsca grzebalne pomorskich władców, w pierwszym z nich był to klasztor w Eldenie (za…