Nadzieje, które się nie spełniły. Stulecie konferencji w Bulduri

W telegraficznym skrócie:

• Na konferencji strony porozumiały się w wielu ważnych kwestiach. Żaden z projektów umów nie został jednak ratyfikowany przez uczestników. Powodem były rozbieżne interesy Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski i Ukrainy.
• 7 września zebrała się na pierwszym posiedzeniu Rada Pełnomocników Państw Bałtyckich. Działała przez dwa lata bez większego znaczenia, a Litwa nie brała udziału w jej pracach.
• W tym czasie Litwa rozpoczęła wdrażanie tak zwanej „horyzontalnej polityki zagranicznej”, względnie orientowała się na jakąś współpracę z wrogami swojego wroga (Polski), a więc Niemcami i Rosją Sowiecką.

6 sierpnia 1920 roku rozpoczęła się kolejna, trzecia już konferencja bałtycka (poprzednie odbyły się jesienią 1919 roku w Tartu oraz w styczniu 1920 roku w Helsinkach), z którą wielu mężów stanu wiązało wielkie nadzieje.

Jej celem było zacieśnienie współpracy politycznej i wojskowej w regionie między uczestnikami, wspólna polityka wobec mocarstw rewizjonistycznych (Rosja Sowiecka i Niemcy) oraz uregulowanie wzajemnych stosunków. I rzeczywiście, na konferencji strony porozumiały się w wielu ważnych kwestiach. Jednak żaden z projektów umów nie został ratyfikowany. Powodem okazały się rozbieżne interesy sześciu uczestników: Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski i Ukraińskiej Republiki Ludowej, a szczególnie stan niekontrolującej swojego terytorium Ukrainy, co znalazło jasny wyraz w czasie konferencji. W związku z wojną (w 1920 roku toczyła się wojna polsko-bolszewicka, zaś Łotwa wciąż nie miała podpisanego traktatu pokojowego z Rosją Sowiecką – przyp. red.) Konferencja Bałtycka rozpoczęła się dopiero w sierpniu, choć zaplanowano ją na maj. Do Rygi przyjechali przedstawiciele Polski, Finlandii, Litwy, Estonii i nieco później Ukrainy.

Konferencję zainaugurował premier Łotwy Kārlis Ulmanis 6 sierpnia na zamku w Rydze, jednak kolejne spotkania odbyły się w hotelu Bulduri w Ryskiej Jurmale (tak nazywała się ta jednostka administracyjna w przedwojennej Łotwie, obecnie jest to po prostu Jurmała – przyp. red.). Prace odbywały się w Komisji Politycznej, Prawnej, Ekonomicznej i Kultury. Na czele delegacji łotewskiej stał minister spraw zagranicznych Zigfrīds Anna Meierovics, w jej pracach uczestniczył Kārlis Ulmanis, przedstawiciel Łotwy w Warszawie Atis Ķeniņš (30 lipca udał się z Gdańska na Łotwę, ale wrócił do Warszawy dopiero 1 października), poeta i poseł do Zgromadzenia Konstytucyjnego Jānis Pliekšāns (Rainis), politycy Voldemārs Zāmuels, Kārlis Kasparsons, a także oficerowie Pēteris Radziņš i Kārlis Ramats oraz inne osoby.

Powstało szereg projektów porozumień: dotyczących obywatelstwa, równości cudzoziemców w prawie cywilnym, optowania obywateli, handlu i przemysłu, arbitrażu, przestępczości, prawa autorskiego i badań medycznych. Zdecydowano się na powołanie wspólnego biura propagandowego za granicą oraz stałej rady państw członkowskich i kongresu pocztowo-kolejowego. W sumie…