Mniejszość w wolnym mieście. Polacy w Gdańsku w latach 1920-1939

Wiele razy na łamach Przeglądu Bałtyckiego pisaliśmy na temat historii polskiej mniejszości narodowej na Litwie i na Łotwie w dwudziestoleciu międzywojennym. Polacy przeżywali tam różne chwile: ciężej mieli na Litwie, nieco lepiej w drugim kraju bałtyckim, były i wzloty, i upadki. Te ostatnie głównie po tym, jak kraje te przestały być demokratyczne (Litwa w 1926 roku, Łotwa w 1934 roku). Wydany przez Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku dwujęzyczny album "W Gdańsku służyli Polsce. Polacy w Wolnym Mieście Gdańsku" (Gdańsk 2023) jest rozwinięciem wystawy, która była pokazywana w trakcie pandemii. Możemy jeszcze raz się przekonać, że choć na terenie „wolnego miasta” Polacy stanowili zaledwie kilka procent ludności, byli bardzo aktywni: mieli swe organizacje, szkoły, prasę, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, a także modny ostatnio w Internecie klub sportowy „Gedania”. Wszystko to umierało bardzo powoli, jednak ostatecznie przecięte zostało we wrześniu 1939 roku, gdy zaczęła się II wojna światowa.

|

Miasto wykrojone w wyniku traktatu wersalskiego Na jednej ze stron albumu znajdziemy „konspiracyjną” delegację rządu polskiego w Gdańsku, urzędującą w latach 1919-1920. Wśród „konspiratorów” znajduje się m.in. delegat Mieczysław Jałowiecki, autor ciekawych wspomnień z dzieciństwa i młodości na pograniczu Litwy i Łotwy pod tytułem Na skraju Imperium, wydanych kilka lat temu przez Instytut „Polonika” (po litewsku i łotewsku). Właśnie wtedy, w listopadzie 1920 roku, powstaje oficjalnie Wolne Miasto Gdańsk, które wykrojono z Prus Zachodnich w wyniku traktatu wersalskiego. Strona polska uzyska na terenie Gdańska specjalne uprawnienia, m.in. do zarządzania pocztą i koleją. Warto w tym miejscu zajrzeć do działu albumu „Polskie urzędy”, znajdziemy tam nie tylko zdjęcie polskiego konsulatu i listę konsuli, ale także fotografię polskich pocztowców przed wejściem do budynku Polskiego Urzędu Pocztowo-Telegraficznego („Poczty Morskiej”). Mecz bokserski klub sportowy Astoria Bydgoszcz - Gdański Klub...

Pozostało jeszcze 92% artykułu.

Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!

Zyskaj dostęp do setek eksperckich artykułów poświęconych państwom regionu Morza Bałtyckiego.

WYBIERZ I ZAMÓW!

Dostęp jednorazowy

Zaloguj się