Międzynarodowa Nagroda Jānisa Baltvilksa jest przyznawana za osiągnięcia w dziedzinie literatury dziecięcej i sztuki książki. Jej patronem jest Jānis Baltvilks (1944–2003) – łotewski poeta, pisarz i ornitolog, jeden z najpopularniejszych łotewskich autorów książek dla dzieci. W swojej twórczości podejmował także tematykę przyrody, a jego dorobek obejmuje poezję, krótkie formy prozatorskie oraz książki popularnonaukowe. Nagroda ma na celu zwrócenie uwagi na wartościową literaturę dla dzieci, zachęcanie utalentowanych pisarzy i artystów do tworzenia książek dla młodych czytelników oraz wspieranie ich zainteresowania wysokiej jakości publikacjami. Wręczana jest co roku 24 lipca, w dniu urodzin Baltvilksa. Za jej przyznawanie odpowiada Łotewska Rada ds. Literatury Dziecięcej i Młodzieżowej (LBJLP), a w 2026 roku nagrodę wręczono już po raz dwudziesty drugi.
Wyróżnienie obejmuje kilka kategorii, w których doceniani są zarówno autorzy literatury dziecięcej, jak i twórcy ilustracji oraz debiutanci. Nagroda ma również wymiar międzynarodowy, w ramach którego honorowani są europejscy pisarze wraz z tłumaczami ich dzieł. O przyznaniu nagród decyduje jury złożone z ekspertów literatury dziecięcej i ilustracji, które w tegorocznej edycji oceniło 61 książek wydanych przez 14 wydawnictw.
W tym roku Międzynarodową Nagrodę Jānisa Baltvilksa otrzymała norweska pisarka Maria Parr za książkę Mēs ar Tūru („Ja i Tūra”, nor. Oskar og eg), wydaną w 2025 roku przez oficynę Liels un mazs. Wyróżniona została również tłumaczka Jolanta Pētersone, która przełożyła książkę na język łotewski. Mēs ar Tūru to łotewskie wydanie książki norweskiej autorki, która jest znana z twórczości skierowanej do dzieci i młodzieży.
Nagrodę w dziedzinie literatury otrzymał Osvalds Zebris za książkę Andris un Kalna Klapētājs („Andris i Górski Kołatnik”). Wyróżnienie przyznano za stworzenie wyrazistej postaci dziadka, ukształtowanego przez doświadczenie życiowe, oraz przedstawienie bogatego świata emocji ciekawskiego i aktywnego dziecka. Doceniono także umiejętne połączenie scen fantastycznych i realistycznych oraz ukazanie siły, jaka płynie ze współpracy kilku pokoleń.
Za ilustracje do książki Moka un Robers („Moka i Robers”) wyróżniona została Marta Folkmane. Autorem książki jest Sergejs Timofejevs, a za warstwę ilustracyjną odpowiadają właśnie Marta Folkmane i Artis Briedis. Książka, wykorzystująca klasyczną technikę rysunku, przedstawia wydarzenia współczesne i przeszłe z perspektywy psa i człowieka. Artystom udało się rozdzielić oba światy za pomocą koloru i perspektywy, tworząc sugestywny wizualny przekaz.
Wyróżnienie za najlepszy debiut w literaturze dziecięcej otrzymali poeta Ivars Šteinbergs i artysta Jurijs Tatarkins za tom wierszy Ams, ams, ams! („Am, am, am!”). Jury doceniło oryginalne spojrzenie na współczesny świat oraz sposób, w jaki gra słowem i sytuacjami została uzupełniona przez ilustracje, poszerzające możliwości interpretacji.
Specjalną nagrodę jury przyznano Dainie Tabūnie i Aleksejsowi Naumovsowi za książkę Aspazija. Jego bohaterką jest Elza Pliekšāne, znana pod literackim pseudonimem Aspazija (1865–1943), poetka i dramatopisarka, a także działaczka na rzecz niepodległości Łotwy i równouprawnienia kobiet, związana z socjaldemokracją, prywatnie żona poety Rainisa (właśc. Jānis Pliekšāns, 1865–1929). Twórcy zostali wyróżnieni za przedstawienie historii jednej z ważnych postaci łotewskiej kultury w formie biograficznej książki obrazkowej.
Z kolei w głosowaniu czytelników portalu publicznego nadawcy LSM zwyciężyła Jekaterina Griškjāne, która w książce Es esmu mājiņā („Jestem w domku”) odpowiada zarówno za tekst, jak i ilustracje. To właśnie jej spójna, autorska wizja – łącząca opowieść i obraz – najbardziej przypadła do gustu odbiorcom, którzy w internetowym głosowaniu wskazali tę publikację jako swoją ulubioną.
Opracowała Lidia Otrocka
Przegląd Bałtycki powstał w styczniu 2015 r. Serwis dostarcza informacji nt. państw regionu Morza Bałtyckiego.
