Finlandia w cieniu nazizmu. Recenzja książki Rosy Liksom „Pułkownikowa”

Zacznijmy od autorki. Rosa Liksom znana jest w Polsce z co najmniej kilku publikacji. Jedno z jej opowiadań ukazało się niedawno w zbiorze Mistrzowie Opowieści. Skandynawskie Lato wydanego przez wydawnictwo Wielka Litera. Liksom jest także współautorką książki dla dzieci (jak i dla dorosłych) Samuraj Neko (wyd. Kajro). Na podstawie powieści Hytti nro 6. powstał firm znany w świecie jako Compartment no 6. Za tę reżyserię Juho Kuosmanen otrzymał w 2021 roku Grand Prix festiwalu w Cannes w kategorii najlepszy film.

W momencie pisania tego artykułu Rosa Liksom nie doczekała się jeszcze polskojęzycznej biografii na Wikipedii. Tym bardziej warto przybliżyć jej postać. Przyszła na świat w Ylitornio 7 stycznia 1958 roku jako Anni Ylävaara. Mimo szwedzkiego brzmienia obecnego imienia i nazwiska uznawana jest za fińską pisarkę i artystkę. Studiowała antropologię i nauki społeczne w Helsinkach, Kopenhadze oraz w Moskwie. Zadebiutowała w 1985 roku utworem zatytułowanym Yhden yön pysäkki, który można przetłumaczyć jako „Przystanek na jedną noc”.

Historia spisana w dalekim dialekcie

Liksom spędza dzieciństwo w Laponii, w regionie, w którym mówi się językiem Meän. Swoje utwory pisze w dialekcie Doliny Tornio. Wiele wskazuje na to, że jest ona pierwszą pisarką owego dialektu na tak dużą skalę. Więcej o dialekcie Meänkieli (tłumaczone…