„Nie mieszkam w igloo” – recenzja książki Adama Jarniewskiego o Grenlandii

Grenlandia. Największa wyspa świata, o powierzchni sześciokrotnie większej od Polski, a zamieszkana przez niespełna 60 tysięcy osób rozlokowanych w kilkudziesięciu miasteczkach i osadach. Jest to najrzadziej zaludniony obszar na Ziemi. Wnętrze wyspy jest całkowicie skute lodem, a jedynym obszarem nadającym się do życia jest wybrzeże, zwłaszcza w południowo-zachodniej części. Grenlandię zamieszkują w większości Inuici posługujący się językiem grenlandzkim w trzech odmianach dialektycznych. Politycznie wyspa pozostaje autonomicznym terytorium zależnym Danii. I to właśnie od tego kraju rozpoczęła się przygoda życia, o której Adam Jarniewski opowiada w swojej książce.

„Nigdy nie interesowała mnie Arktyka. (…) Moja przygoda z Grenlandią to czysta seria przypadków losowych i spontanicznych decyzji” – wprowadza nas Adam w swoją historię. Autor już na początku swojej opowieści przybliża kręte drogi, którymi trafił na Grenlandię, gdzie spędził już ponad dekadę swojego życia. Jarniewski studiował germanistykę, później spontanicznie zdecydował się pójść na skandynawistykę z językiem duńskim, jako wiodącym. Wyjechał w ramach studiów na wymianę do uniwersytetu ludowego w Uldum w Danii, gdzie poznał Birthe, Eskimoskę z Grenlandii. Niedługo później grenlandzko-polska para została rodzicami, a kilka miesięcy później zdecydowali się oni zamieszkać w Sisimiut, rodzinnym mieście Birthe. Autor podjął tam pracę nauczyciela w lokalnej szkole.

Po takiej zapowiedzi Czytelnik już wie, że nie będzie to klasyczny reportaż podróżniczy, a opowieść o miejscu z perspektywy wieloletniego mieszkańca. Książka „Nie mieszkam w igloo” jest przede wszystkim zapisem pierwszego roku życia autora na dalekiej Północy. Dowiemy się, jak wyglądają realia w grenlandzkiej szkole, nauczymy się kilku słów w języku grenlandzkim, ale także i duńskim. Poznamy skomplikowane relacje między Inuitami, stanowiącymi zdecydowaną większość na wyspie, a Duńczykami, którzy przez dekady narzucali rodzimej ludności swój język, kulturę, religię. Autor zabierze nas na polowanie, nie tylko na renifery, ale także na inne dziko żyjące zwierzęta. Zdradzi nam też metody patroszenia zwierząt oraz to, jakie potrawy tradycyjnie się przyrządza z upolowanej dziczyzny. Opisy te – dla wielu mieszkańców Europy będą kontrowersyjne – pokazują, że dzisiejsze społeczeństwo grenlandzkie, chociaż korzysta ze wszystkich zdobyczy cywilizacji, to nadal częściowo żyje z tego, co podaruje natura.

Jaką Grenlandię pokazuje nam Adam Jarniewski? Delikatną. Największa wyspa świata coraz dotkliwiej zmaga się ze zmianami klimatu – zimy są coraz cieplejsze, pierwszy śnieg pojawia się coraz później, a wody we fiordzie w Sisimiut już właściwie nie zamarzają na zimę. Inuici również nie należą do najsilniejszych – społeczność żyjąca jeszcze do niedawna koczowniczo, została w XX wieku przymusowo przesiedlona do wielkich bloków przypominających te socjalistyczne. Nagła zmiana…