Wieczorem stała się po prostu Litwą. Rocznica 11 marca 1990 roku

Dziś Litwa obchodzi kolejną rocznicę odzyskania niepodległości. Choć jako pierwsza swoją deklaracją suwerenności z 1988 roku zaskoczyła sowiecka Estonia, to palma pierwszeństwa, jeśli chodzi o rzucenie niepodległościowego wyzwania Związkowi Sowieckiemu, należy do Litwinów. 11 marca 1990 roku za niezależnością państwową od Moskwy opowiedziało się 124 posłów Rady Najwyższej, sześć osób wstrzymało się, nikt nie głosował przeciwko. Inaczej niż w dwóch pozostałych republikach bałtyckich niepodległość miała w Wilnie zdecydowane poparcie większości społeczeństwa, choć władze sowieckie próbowały szantażować narodowy ruch "Sąjūdis" powstaniem promoskiewskiego "Jedinstwa" popieranego głównie przez mniejszości narodowe. 11 marca okazał się jednak dopiero początkiem wielomiesięcznego zrzucania jarzma sowieckiej okupacji. Bo państwo, mimo sankcji ze strony Moskwy, trzeba było organizować od zera.

|

Pierestrojka dała okazję Mimo tego, że Litwa w 1940 roku stała się sowiecką republiką nie z własnej woli, a po zakończeniu II wojny światowej leśni bracia dawali opór wobec narzuconej z Moskwy władzy, to przez długie dziesięciolecia Litwini przyzwyczaili się do życia pod sowieckim panowaniem. Coś pękło dopiero w latach siedemdziesiątych, gdy w Kownie spalił się Romas Kalanta, a po Akcie Końcowym KBWE w Helsinkach powstała monitorująca przestrzeganie zasad litewska opozycja. Na trzy lata przed stanem wojennym w Polsce powstała Liga Wolności Litwy (Lietuvos laisvės lyga) Antanasa Terleckasa, która głosiła prawdę o tym, w jaki sposób kraj stał się częścią Związku Sowieckiego. W tym samym roku kiedy Kalanta dokonał samospalenia powstała także Kronika Kościoła Katolickiego na Litwie, która odegra niebagatelną rolę w dojściu Litwy do niezależności. Wciąż ruch niepodległościowy był jednak ruchem elitarnym, niewspieranym przez większość społeczeństwa. Wyzwanie systemowi sowieckiemu rzucano par...

Pozostało jeszcze 95% artykułu.

Prenumeruj i wspieraj Przegląd Bałtycki!

Zyskaj dostęp do setek eksperckich artykułów poświęconych państwom regionu Morza Bałtyckiego.

WYBIERZ I ZAMÓW!

Dostęp jednorazowy

Zaloguj się