Finlandia: zaciskanie pasa lekiem na recesję?

W piątek, 19 września pod budynkiem ratusza w Helsinkach zebrało się ponad 30 tysięcy protestujących. Wśród zebranych pikietowali studenci, pielęgniarki, nauczyciele, pracownicy fizyczni oraz przedstawiciele wielu innych profesji. Bezpośrednią przyczyną decyzji o zwołaniu demonstracji było niezadowolenie społeczne z reform polityki socjalnej proponowanych przez stosunkowo nowy centroprawicowy rząd, z premierem Juhą Sipilä na czele. Reformy te dotykają bowiem kilku strategicznych sfer funkcjonowania fińskiego społeczeństwa i w bezpośredni sposób przełożą się na stan fińskich portfeli. Zacznijmy jednak od początku. Niekończąca się recesja Sytuacja gospodarcza Finlandii od 2008 roku jest wyjątkowo niekorzystna. Wynika to z wielu czynników, spośród których jednym z ważniejszych był spektakularny kryzys kluczowych fińskich gałęzi gospodarki, czyli branży telekomunikacyjnej (przejęcie oddziału Urządzeń i Usług Nokii przez Microsoft w 2013 roku) oraz papierniczej (na co znaczący wpływ miało wprowadzenie unijnych sankcji wobec Rosji). Do tego dochodzą stale rosnące bezrobocie oraz starzenie się społeczeństwa, którego konsekwencją jest drastyczny spadek siły roboczej. Współczynnik wzrostu według ostatnich doniesień, uznawanych za optymistyczne, osiągnie w Finlandii w tym roku 0%. Bezsprzecznie fińska gospodarka potrzebuje natychmiastowej naprawy. Dzięki wygranej w kwietniowych wyborach parlamentarnych tego ambitnego zadania podejmie się koalicja Partii Centrum, Narodowej Koalicji oraz Partii Finów. Jej przedstawiciele jako jeden z pierwszych celów obrali sobie plan opracowania programu ratującego gospodarkę kraju. Negocjacje rozpoczęli od przestawienia koncepcji tzw. Kontraktu społecznego stanowiącego ogólnonarodowe porozumienie mające na celu poprawę sytuacji gospodarczej kraju, odwołujące się szczególnie do polityki zatrudnienia. Mediacje dotyczące jego treści toczyły się w oparciu o format trójstronny z udziałem strony rządowej, związków zawodowych i przedstawicieli pracodawców. Koalicja przyjęła dosyć stanowczą strategię, określaną w fińskich mediach mianem metody kija i marchewki. Zakładała ona, że jeśli rozmowy potoczą się w myśl proponowanych przez rząd rozwiązań, to wprowadzony zostanie szereg różnorodnych ulg podatkowych. Jeśli jednak pozostałe strony nie wyrażą zgody na propozycje rządzących dojdzie do wprowadzenia dalszych cięć oscylujących w granicy 1,5 mld euro. Żądania jakie stawiała koalicja zakładały m.in. wydłużenie tygodnia pracy, bez jednoczesnego podniesienia płac, co miałoby w znaczny sposób poprawić stan finansów państwa. Dodatkowo postulowano wprowadzenie konkretnego poziomu konkurencyjności jaką na przestrzeni roku miałyby osiągać fińskie podmioty gospodarcze. Propozycje te zostały odrzucone zarówno w trakcie negocjacji majowych jak i początku sierpnia. Kolejna runda rozmów odbyła się w końcówce sierpnia. Od momentu wyjścia z propozycją stworzenia nowego dokumentu regulującego fińską politykę socjalną, w kraju rozgorzała dyskusja na temat zasadności wprowadzenia jakichkolwiek zmian do obecnie obowiązującego systemu. Według większości ekspertów redukcja kosztów zatrudnienia jest kluczowa dla poprawy sytuacji ekonomicznej kraju, co więcej ich zdaniem wprowadzenie jednolitego dokumentu regulującego tę sferę będzie miało pozytywny wpływ na proces odbudowy zaufania Finlandii w oczach inwestorów zagranicznych. Społeczeństwo ma jednak odmienne zdanie, czego efektem wydaje się być piątkowa demonstracja w Helsinkach. Trudne negocjacje Trzecia tura rozmów, która odbyła się 20 sierpnia, również nie przyniosła kompromisu. Związkowcy oraz przedstawiciele pracodawców otrzymali zaledwie jeden dzień na ustalenie swojego końcowego stanowiska wobec propozycji rządowych. Ich odrzucenie miało jednoznacznie skutkować użyciem przysłowiowego kija. Propozycje nie zostały przyjęte i w konsekwencji już 8 września Juha Sipilä opublikował propozycję zmian w oparciu o nowy plan oszczędnościowy. Zakładał on wprowadzenie pakietu trzech reform. Pierwsza z nich postuluje przeniesienie obchodów Wniebowstąpienia (w kościele ewangelickim obchodzonego tradycyjnie w Wielki Czwartek) oraz Święta Trzech Króli wypadających w tygodniu na weekend. Druga propozycja całkowicie znosi odpłatność za pierwszy dzień zwolnienia chorobowego i zmniejsza wynagrodzenie za ewentualne pozostałe dni ze 100 % do 80%. Trzecia zaś eliminuje dopłaty do wynagrodzenia za pracę w niedziele. Według przedstawicieli koalicji takie zmiany mogą przynieść wzrost konkurencyjności o nawet 1,5 pkt procentowego oraz ogromne oszczędności dla budżetu państwa. Reakcja społeczeństwa oraz opozycji przyszła natychmiastowo. Krytycy zarzucili, że propozycje uderzą przede wszystkim w najmniej zamożną warstwę społeczeństwa oraz małe przedsiębiorstwa. Liderzy…