Czy Kopenhaga polubi Maastricht? Dania wzmacnia swoje bezpieczeństwo

Duńskie wyłączenia

Dania to jedno z tych państw członkowskich Unii Europejskiej, które selektywnie podchodzi do wielu aspektów integracji europejskiej. Gdy negocjowano postanowienia traktatu z Maastricht na przełomie lat 80. i 90., Kopenhaga zgłaszała najwięcej zastrzeżeń związanych z wieloma dziedzinami życia politycznego i gospodarczego. Zagwarantowała sobie wówczas kilka istotnych klauzul wyłączeniowych (opt-outs). Taka polityka wynika z istoty duńskiego państwa opiekuńczego. Duńczycy, jako stosunkowo niewielki naród na północy Europy, odznaczają się silnym poczuciem tożsamości narodowej, a dobrobyt, jaki zbudowali w minionych 60-70 latach, osłabia ich chęć ścisłej integracji europejskiej.

Po opuszczeniu Wspólnoty przez Wielką Brytanię to właśnie Dania jest jedynym krajem, który zagwarantował sobie pozostanie przy swojej walucie narodowej, koronie, poprzez nieprzystępowanie do trzeciej fazy unii gospodarczo-walutowej. Nie dotyczą jej także zapisy dotyczące obywatelstwa Unii Europejskiej, chociaż w życiu codziennym to wyłączenie nie ma dużego znaczenia. Kopenhagi nie obejmują postanowienia odnoszące się do większości aspektów współpracy policyjnej i sądowniczej, będącej jednym z filarów Unii Europejskiej w formie wprowadzonej w Maastricht.

Kolejnym ważnym elementem wyjątkowości Danii na tle innych państw członkowskich jest jej ograniczone uczestnictwo w polityce zagranicznej i obronnej. Mimo że Kopenhaga aktywnie angażuje się na przykład w promocję demokratyzacji i praw człowieka w sąsiedztwie Unii Europejskiej, nie bierze udziału we wspólnych unijnych działaniach dotyczących obronności. Tradycyjnie to NATO jest filarem bezpieczeństwa zbiorowego Duńczyków. Ambicje UE były natomiast nad Sundem postrzegane jako wygórowane i niepotrzebne, mogące pozbawić państwa członkowskie części ich praw suwerennych.

Czy to czas na „tak”?

Tak było do 24 lutego. Agresja Rosji na Ukrainę spotkała się ze zdecydowanym sprzeciwem wszystkich głównych duńskich partii politycznych. Dania należy do tych państw członkowskich UE, które nawołują do nałożenia zdecydowanych i daleko idących sankcji na Rosję. Duńskie organizacji pozarządowe należą do najaktywniejszych, jeśli chodzi o wsparcie uchodźców oraz pomoc humanitarną w samej Ukrainie. Często współpracują ze swoimi polskimi odpowiednikami. Duńska opinia publiczna jest pod wrażeniem serdeczności obywateli RP i gotowości do przyjęcia wielu setek tysięcy Ukraińców uciekających przed wojną.

Polityka Kremla doprowadziła także do powrotu dyskusji na temat duńskiej polityki obronnej. Już w lutym wielu duńskich ekspertów postulowało silniejsze zaangażowanie się kraju w działania unijne, argumentując to diametralną zmianą sytuacji bezpieczeństwa w Europie. Wojna tak blisko granic Danii jest czynnikiem decydującym dla społeczeństwa, które ostatniego otwartego konfliktu zbrojnego doświadczyło w 1864 roku, gdy wojska pruskie zajęły Szlezwik i Holsztyn. Duńczycy pamiętają też o niemal rocznej okupacji Bornholmu przez Armię Czerwoną po zakończeniu II wojny światowej. Nic więc dziwnego, że napaść Rosji na Ukrainę…