Opieka medyczna w krajach nordyckich

Każdy kraj nordycki zapewnia opiekę medyczną wszystkim osobom przebywającym w granicach swojego państwa. Szwecja gwarantuje bezpłatne leczenie również dla uchodźców i azylantów, z kolei Dania odpowiada za opiekę medyczną także na Grenlandii. Ochrona zdrowia zakrojona na tak szeroką skalę wymaga wysokich nakładów z budżetu. Każdy z krajów Północy przeznacza na ten cel ok. 10% procent PKB, podczas gdy w Polsce nakłady te nie przekraczają 6,5% PKB.

Opieka zdrowotna finansowana jest z następujących źródeł: podatków, środków pochodzących z systemu ubezpieczeń społecznych oraz dopłat obywateli. Cechą charakterystyczną dla krajów nordyckich jest istnienie górnej granicy wydatków jakie pacjent może ponieść z własnej kieszeni. W Szwecji, Norwegii i Finlandii funkcjonuje tzw. frikort, która umożliwia bezpłatne leczenie do końca roku kalendarzowego po przekroczeniu wyznaczonej przez państwo kwoty, jaką obywatel może wydać na opiekę medyczną.

Cechą wspólną dla wszystkich krajów nordyckich jest silna decentralizacja służby zdrowia. Pionierem takiego systemu była Dania, za której przykładem poszły pozostałe kraje nordyckie. W Finlandii decentralizacja posunięta jest do tego stopnia, że hospitalizacja pacjenta musi odbywać się w przypisanym mu regionalnych ośrodku opieki medycznej.

Wszystkie kraje Północy dostrzegają ogromny potencjał w wykorzystaniu nowoczesnych technologii. Szczególny nacisk kładziony jest na rozwój elektronicznej dokumentacji medycznej, która upraszcza dostęp do usług medycznych (wysyłanie recept drogą elektroniczną, umawianie wizyt i zabiegów oraz całodobowy dostęp do wyników badań). Warto zauważyć, że w Polsce również istnieje baza pacjentów – eWUŚ (Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców). eWUŚ działa jednak na zupełnie innych zasadach niż systemy funkcjonujące w Skandynawii. W Polsce ta technologia pozwala wyłącznie na potwierdzenie prawa pacjenta do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Jest to baza danych, do której dostęp ma jedynie uprawniony personel. W porównaniu ze skandynawskimi rozwiązaniami eWUŚ jest systemem o ograniczonych możliwościach.

Poziom opieki zdrowotnej w krajach nordyckich wyróżnia się na arenie międzynarodowej. Świadczy o tym nie tylko ogólne zadowolenie pacjentów, ale również coroczne zestawienia przedstawiane przez niezależne ośrodki badawcze. W 2008 roku Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) umieściła Norwegię na pierwszym miejscu w światowym rankingu wydatków państwa na służbę zdrowia w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Z kolei w 2012 roku Dania zajęła drugie miejsce w rankingu Euro Health Consumer Index.

Jeden model, pięć wyjątków

Pomimo oparcia się na podobnych założeniach, każde z państw nordyckich wypracowało unikalny, dostosowany do realiów danego kraju, system ochrony zdrowia. Można zatem powiedzieć, że państwa nordyckie stanowią jeden region z pięcioma wyjątkami.

Cechą, która wyróżnia duński system na tle innych krajów nordyckich jest istnienie dwóch kategorii systemu ubezpieczeniowego. O przynależności do jednej z nich decyduje ubezpieczony. Pierwsza kategoria daje prawo do bezpłatnych świadczeń lekarskich udzielanych przez określonego lekarza pierwszego kontaktu. Leczenie u dowolnego specjalisty również jest bezpłatne. Druga kategoria ubezpieczenia pozwala na pełną swobodę w wyborze lekarza pierwszego kontaktu, jednak ubezpieczani muszą sami pokryć część kosztów związanych z zabiegami leczniczymi. Grupę ubezpieczenia można zmieniać, jednak nie częściej niż raz w roku.

W Norwegii warto zwrócić uwagę na fakt, że lekarz rodzinny ma o wiele więcej obowiązków niż lekarz pierwszego kontaktu w wielu innych krajach europejskich. Jest on odpowiedzialny za wypisywanie recept, zwolnień oraz skierowań, prowadzi opiekę nad kobietami w ciąży i wykonuje badania cytologiczne. Ponadto przeprowadza leczenie pediatryczne, dermatologiczne czy nawet psychoterapeutyczne.

Innym interesującym zagadnieniem w norweskim systemie opieki medycznej jest również kwestia ulg, do których upoważnione są niektóre grupy społeczne. Mogą one pobierać świadczenia bezpłatnie lub przy obniżonych kosztach. Przykładem osób objętych ulgami są ciężarne kobiety, osoby upośledzone, niezdolne do samodzielnej egzystencji oraz dzieci do 18. roku życia.

Refundacja leków w Norwegii jest częściowa. Leki na tzw. „białą receptę” są płatne w 100%, natomiast leki na tzw. „niebieską receptę” (podawane stale z powodu przewlekłych chorób) dofinansowywane są w wysokości 64% ceny. Leki dla dzieci do 16.…