Papież Franciszek w krajach bałtyckich: Mosty zamiast murów

O zamiarze odwiedzenia Litwy, Łotwy i Estonii przez Franciszka mówiono już od dłuższego czasu. Nieoficjalne zapowiedzi zostały potwierdzone przez Stolicę Apostolską 9 marca tego roku, gdy ogłoszono oficjalny program podróży papieskiej. Motto wizyty na Litwie brzmiało „Jezus Chrystus naszą nadzieją”, na Łotwie – „Okaż się nam Matką”, a w Estonii – „Obudź moje serce”. Jednocześnie ruszyły szeroko zakrojone przygotowania do przyjęcia papieża w Wilnie, Kownie, Rydze, Agłonie i Tallinnie, w których uczestniczyły episkopaty krajów goszczących, organizacje kościelne, duchowni i świeccy. Z uwagi na fakt, że papież przybywa do krajów obchodzących w tym roku jubileusz stulecia niepodległości ważnym elementem podróży były nawiązania do historii, silnie podkreślane w niemal każdym wystąpieniu Franciszka. Dodatkowym akcentem historycznym była przypadająca na 23 września 75. rocznica likwidacji getta wileńskiego. Drugim istotnym motywem przesłań papieskich było nawoływanie do otwarcia się na innych, tolerancji, pracy na rzecz dobra wspólnego, odnajdywania we własnym otoczeniu osób wykluczonych, dotkniętych ubóstwem, uciekających przed wojną, rozpoznawania ich potrzeb i niesienia im pomocy. Zgodnie z oczekiwaniami wizyta obfitowała w akcenty ekumeniczne. Spośród krajów bałtyckich jedynie Litwa jest w większości katolicka (według danych spisu powszechnego z 2011 roku 77 proc. mieszkańców deklaruje się jako katolicy). Na Łotwie przez lata dominującym wyznaniem był protestantyzm (w 2011 roku do Kościoła Luterańskiego należało ponad 34 proc. mieszkańców), jednak liczba jego wyznawców spada. Do Kościoła katolickiego – tradycyjnie silnego w Łatgalii – należy, wg różnych danych, 20-25 proc. ludności. Najmniejszą, bo liczącą niespełna 7 tysięcy wiernych (poniżej 1 proc. ogółu populacji), wspólnotę katolicką posiada Estonia. Jednocześnie na Łotwie i w Estonii silne są tendencje sekularyzacyjne. W tej ostatniej ponad połowa ludności deklaruje się jako niezwiązana z żadnym wyznaniem. Choć Estonia – podobnie jak Łotwa – była w przeszłości krajem silnie związanym z tradycją protestancką, dziś do Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego należy tylko ok. 140-180 tysięcy wiernych. W obu tych krajach silną pozycję posiadają lokalne kościoły prawosławne podlegające Patriarchatowi Moskiewskiemu, do których należą w większości przedstawiciele mniejszości rosyjskojęzycznych. Ze względu na tradycyjną rolę Kościoła na Litwie właśnie tam wizyta papieża spotkała się z największym zainteresowaniem społeczeństwa i mediów. Uroczystości były transmitowane na żywo przez Litewskie Radio i Telewizję (LRT). Wizyta była szeroko omawiana i komentowana, swoimi opiniami i wrażeniami w mediach dzielili się przedstawiciele duchowieństwa, katoliccy działacze społeczni i intelektualiści, politycy, dziennikarze czy ludzie kultury. Tysiące ludzi brało udział w uroczystościach a także obserwowało przejazd papieża ulicami Wilna i Kowna. Na dwa dni przed odlotem na Litwę papież skierował do mieszkańców krajów…